Jahon banki: Ukrainani qayta tiklash xarajatlari 588 milliard dollarga yetganini taxmin qilmoqda
Yangilangan xarajatlar smetasi avvalgi 524 milliard dollardan Ukraina YaIMining deyarli uch barobariga teng miqdorgacha ko'tarildi; hisob-kitobda uy-joy, energetika, ta'lim, transport va boshqa asosiy tarmoqlarga e’tibor qaratildi.
Jahon banki Ukrainani qayta tiklash bo'yicha xarajatlar taxminini yangiladi; mazkur raqam avvalgi hisobotdagi 524 milliard dollardan, o'tgan yil yakuni holatiga ko'ra 588 milliard dollarga ko'tarildi. Dushanba kuni e’lon qilingan bayonotda, Rossiya bilan urush boshlanganidan beri o‘tgan to‘rt yilni ham o‘z ichiga olgan o‘n yillik xarajatlar, 2025-yilda Ukrainaning yalpi ichki mahsulotidan (YaIM) deyarli uch barobar ko'p ekani ta'kidlandi.
Bank bayonotida shunday deyiladi: "Rivojlanish bo‘yicha hamkorlarning ko‘magi bilan Ukraina hukumati 2026-yil uchun tiklanish va qayta qurish ustuvorliklarini amalga oshirishda muhim qadamlar tashlamoqda; bular qatoriga davlat investitsiya loyihalari, vayron bo‘lgan uy-joylar uchun moliyalashtirish, minalardan tozalash va ko‘p tarmoqli iqtisodiy yordam dasturlari kabi umumiy qiymati 15 milliard dollardan oshadigan asosiy tiklash dasturlari kiradi." Bank, 2022-yil fevralidan buyon uy-joy, energetika, ta'lim, transport va boshqa muhim sohalarda amalga oshirilgan shoshilinch ta’mirlash va erta tiklash ishlari orqali kamida 20 milliard dollarlik ehtiyojlar qondirilganini qayd etdi.
Bundan tashqari, Ukrainaga yetkazilgan to‘g‘ridan-to‘g‘ri zarar miqdori avvalgi hisobotdagi 176 milliard dollardan 195 milliard dollardan oshgani, eng ko'p zarar ko'rgan sohalar uy-joy, transport va energetika ekani bildirildi. "Zararlar, yo‘qotishlar va ehtiyojlar hali ham front chizig‘idagi hududlar va yirik megapolislarda to‘planib qolmoqda", — deya ta’kidlandi.
Qayta tiklash va sog'lomlashtirish
Bayonotda aytilishicha, energetika sohasida o‘tgan yilgi hisobotga nisbatan zarar ko‘rgan yoki yo‘q qilingan aktivlarda taxminan 21 foizga, transport sohasidagi ehtiyojlarda esa taxminan 24 foizga o‘sish kuzatilgan. Bank, shuningdek, o‘tgan yil oxiri holatiga ko‘ra, uy-joy fondining 14 foizi zarar ko'rgan yoki butunlay vayron bo'lganini va bu 3 milliondan ortiq xonadonga ta’sir qilganini qayd etdi.
Bank ma'lumotlariga ko'ra, qayta tiklash va sog'lomlashtirish ehtiyojlari eng yuqori bo'lgan soha 96 milliard dollardan ortiq byudjet bilan transport sektori hisoblanadi. Undan keyingi o'rinlarni taxminan 91 milliard dollar bilan energetika sektori va deyarli 90 milliard dollar bilan uy-joy sektori egallaydi. Savdo va sanoat sektorida ushbu ehtiyoj 63 milliard dollardan ortiqni, qishloq xo'jaligida esa 55 milliard dollardan ortiqni tashkil etmoqda. Boshqa tomondan, ushbu sohadagi yo'qotishlarni cheklashga yordam bergan tadqiqot va minalardan tozalash ishlaridagi yutuqlarga qaramay, portlovchi moddalar xavfini boshqarish va vayronalarni tozalash xarajatlari taxminan 28 milliard dollar atrofida baholanmoqda.