Turkiya G‘azoga qo‘shin yuborishga tayyor

Tashqi ishlar vaziri Hakan Fidan keng qamrovli intervyusida zarur shartlar shakllangan taqdirda harbiy ishtirokka tayyor ekanini aytib, Suriyadagi beqaror sulhlar va o‘zgarayotgan kuch muvozanati yuzasidan ogohlantirdi.

By
Hakan Fidanning so‘zlariga ko‘ra, Isroil Turkiyening G‘azodagi ishtirokiga oid "hamma narsaga" qarshi, biroq Anqaraning sa’y-harakatlari davom etishini ta’kidlagan. / Reuters

Turkiya zarur sharoitlar yuzaga kelgan taqdirda G‘azoga qo‘shin yuborishga tayyor ekanini bildirgan Fidan, Isroilning e’tirozlariga qaramay Anqaraning to‘g‘ridan-to‘g‘ri rol o‘ynashga qat’iy ekanini ta’kidladi hamda urushdan keyingi boshqaruv, gumanitar yordam va mintaqaviy diplomatiyaga doir rejalarni bayon qildi.
Juma oqshomi Turkiyaning NTV telekanaliga bergan intervyusida Fidan Isroil Turkiyaning G‘azodagi roliga “hamma narsaga qarshi” ekanini aytdi, biroq Anqara sa’y-harakatlarini davom ettirishini qayd etdi. “Zarur shartlar yaratilsa, harbiy yordam ko‘rsatish irodasiga egamiz,” dedi.

Fidan G‘azoni Turkiyaning eng dolzarb ustuvor yo‘nalishi sifatida ta’riflab, hududda boshqaruv va idorani nazorat qiladigan yangi “Tinchlik Kengashi” tuzilmasi bo‘yicha tayyorgarliklar ketayotganini bildirdi. Alohida qo‘mitalar G‘azoning milliy irodasini ifodalash hamda kundalik boshqaruvni yuritishga mas’ul bo‘lishini aytdi.

Turkiyaning G‘azoga yordami davom etmoqda

Gumanitar yordamlar uzluksiz davom etayotganini ta’kidlagan Fidan, Rafah chegara o‘tish punkti eng erta kelasi hafta qayta ochilishi mumkinligini bildirdi. Qish sharoitida chodirlarda yashayotgan ko‘chirilgan falastinliklar uchun konteyner uy-joylar yuborilishi rejalashtirilayotganini, Turk Qizil Yarim Oy jamiyati (Kızılay) esa joylardagi yordam faoliyatini davom ettirayotganini ma’lum qildi.

HAMASning qurolsizlanishi masalasiga to‘xtalgan Fidan, bu kengroq yo‘l xaritasi doirasida ko‘rilishi lozimligini aytib, Anqaraning ustuvor maqsadi G‘azo aholisining o‘z yerlarida qolishini ta’minlash ekanini urg‘uladi.

Isroilning Eronga hujumi?

Fidan Isroilning hanuz Eronga hujum qilish uchun imkoniyat izlayotganini ko‘rsatuvchi belgilar borligini aytib, bunday qadam mintaqani yanada beqarorlashtirishi mumkinligidan ogohlantirdi.
“Umid qilamanki, boshqa yo‘l topishadi, ammo haqiqat shuki, ayniqsa Isroil Eronga hujum qilish uchun imkon izlamoqda,” dedi.

Suriyadagi to‘qnashuvlar

Suriya mavzusiga to‘xtalgan Fidan, YPG bilan Damashq o‘rtasida erishilgan to‘rt kunlik sulh juda nozik ekanini va uzaytirilishi mumkinligini aytdi. U DEASh mahbuslarining Suriyadan Iroqqa ko‘chirilishiga ham e’tibor qaratdi.
To‘qnashuvlar qayta avj olmasligi uchun Turkiya faol diplomatiya olib borayotganini bildirgan Fidan, mazmunli muloqot jarayoni shakllanishiga umid bildirdi. YPGning so‘nggi davrdagi kuch yo‘qotishi kutilmagan hol emasligini, arablar ko‘pchilik bo‘lgan hududlardagi qabila tuzilmalari va mahalliy qo‘zg‘olon xavfi uzoq vaqtdan beri baholanib kelinayotganini aytdi.

Fidan Anqaraning YPG Shimoliy Iroq markazli PKK rahbariyatiga to‘liq bo‘ysunadi degan pozitsiyasini yana bir bor tasdiqlab, Suriyalik bo‘lmagan PKK unsurlari Suriyani tark etishi lozimligini bildirdi. Shengaldagi PKK mavjudligi barqaror emasligini aytib, tashkilot qulashdan qochish uchun o‘zgarishi kerakligi haqida ogohlantirdi. Shuningdek, YPGni Anqaradan berilayotgan xabarlarni e’tiborsiz qoldirmaslikka va tashqi aktyorlar kun tartibiga ergashmaslikka chaqirdi.

Global kuch siyosatida “xavfli davr”

Mintaqadan tashqariga chiqadigan baholarida Fidan yirik davlatlar noaniqlikni kuchaytirayotgani va qoidalarga asoslangan tartibni zaiflashtirayotgan “xavfli davr” boshlanganini aytdi. Shu sabab o‘rta miqyosdagi davlatlar o‘rtasidagi hamkorlik muhim ahamiyat kasb etayotganini ta’kidladi va Prezident Rejep Tayyip Erdo’g’anning global tizimdagi yemirilish haqidagi uzoq yillik ogohlantirishlariga ishora qildi.

Fidan Turkiya kichik yadrodan boshlab keng mintaqaviy ittifoqlar tuzish orqali qutblanishni kamaytirish tarafdori ekanini aytib, AQSh prezidenti Donaldning Grenlandiyani qo‘lga kiritish borasidagi qat’iyati haqida ham to‘xtaldi. Bunday hududiy yo‘qotish ittifoqlarning yemirilishidan darak berishini aytgan Fidan, Vashingtonning strategik maqsadlari yashirin emasligini, biroq buning G‘arb birligi uchun oqibatlari bo‘lishi mumkinligidan ogohlantirdi.