Tesla, dunyodagi eng yirik elektromobil ishlab chiqaruvchisi unvonini BYD’ga boy berdi
Tesla’ning global elektromobil savdolari 2025-yilda 8 foizdan ko‘proq kamaygan bir paytda, Xitoyning BYD kompaniyasi dunyodagi eng yirik elektromobil ishlab chiqaruvchisi maqomiga ko‘tarildi.
Tesla juma kuni e’lon qilgan ma’lumotlariga ko‘ra, 2025-yilda savdolardagi pasayish sababli dunyodagi eng yirik elektromobil ishlab chiqaruvchisi unvonini xitoylik raqibi BYD’ga topshirdi.
Ilon Mask rahbarligidagi AQSh kompaniyasi yilning so‘nggi uch oyida 418 ming 227 dona avtomobil yetkazib berdi. Shu tariqa Tesla’ning 2025-yildagi jami savdolari qariyb 1,64 million elektromobilni tashkil etdi. Bu ko‘rsatkich 2024-yilga nisbatan 8 foizdan ortiq pasayishni anglatadi.
BYD esa bir kun avval bergan bayonotida o‘tgan yili 2,26 million elektromobil sotganini ma’lum qildi.
FactSet ma’lumotlariga ko‘ra, tahlilchilar Tesla so‘nggi chorakda taxminan 449 ming avtomobil yetkazib berishini kutishgan edi.
Savdolardagi pasayishda 2025-yil sentabr oyi oxirida AQShda 7 500 dollarlik elektromobil soliq imtiyozining bekor qilinishi muhim omil bo‘ldi. Sanoat kuzatuvchilari talabning qayta muvozanatlanishi vaqt talab qilishini ta’kidlamoqda.
Bundan tashqari, Tesla bosh direktori Maskning AQSh Prezidenti Donald Tramp va ayrim o‘ta o‘ng siyosatchilarga bergan siyosiy yordami sababli kompaniya asosiy bozorlarda talab bosimi bilan yuzma-yuz keldi. Kompaniya, shuningdek, BYD boshchiligidagi xitoylik ishlab chiqaruvchilar va yevropalik avtomobil gigantlaridan kuchayib borayotgan raqobatga qarshi kurashmoqda.
BYD global yetakchilikka ko‘tarildi
Shtab-kvartirasi Shenchjenda joylashgan BYD, gibrid modellarni ham o‘z ichiga olgan elektromobil savdolarida o‘tgan yili rekord darajalarga chiqdi. Kompaniya 2025-yil davomida 2,26 million elektromobil sotib, global yetakchilikka erishdi.
Ingliz tilida “orzuingni qur” ma’nosini anglatuvchi “Build Your Dreams” iborasining qisqartmasi bo‘lgan BYD 1995-yilda batareya ishlab chiqaruvchi sifatida tashkil etilgan. Vaqt o‘tishi bilan kompaniya bu nom mazmuniga mos ravishda elektromobil va gibrid avtomobillar ishlab chiqarishda global avtomobil gigantiga aylandi.
BYD Xitoyda “yangi energiya vositalari” deb ataladigan — to‘liq elektr va plug-in gibrid modellarni qamrab olgan nihoyatda raqobatbardosh bozorda ustun mavqega ega. Xitoy bu segmentda dunyodagi eng yirik bozor hisoblanadi.
Xitoyda narxga sezgirlikning oshishi rentabellikka bosim qilayotgani sababli kompaniya o‘sish strategiyasida tashqi bozorlarga ko‘proq e’tibor qaratishni maqsad qilgan. BYD AQShda yuqori boj tariflariga duch kelishiga qaramay, Janubi-Sharqiy Osiyo, Yaqin Sharq va Yevropa bozorlarida savdo sur’atini oshirmoqda.
Bozor reaksiyasi va istiqbol
Tesla 2024-yilda yillik elektromobil savdolarida BYD’ni juda kichik farq bilan ortda qoldirgan edi: 1,79 million sotuv bilan raqibining 1,76 millionlik ko‘rsatkichidan ustun kelgan. Biroq 2025-yildagi pasayish bilan bu muvozanat BYD foydasiga o‘zgardi.
E’lon qilingan ma’lumotlardan so‘ng Tesla aksiyalari Nyu-Yorkda juma kuni ertalabki savdolarda 0,5 foizga pasaydi.
Wedbush Securities tahlilchilariga ko‘ra, Tesla’ning so‘nggi chorakdagi savdolari ayrim salbiy ssenariylarga nisbatan yaxshiroq bo‘lgan, biroq kompaniya elektromobil soliq imtiyozlari tugatilganidan keyin yanada qiyin talab muhitiga duch kelmoqda. Tahlilchilar Yevropa bozori yetkazib berishlar ustida muhim bosim omili bo‘lib qolayotganini ham ta’kidladi.
Wedbush’ga ko‘ra, Tesla Yevropada, ayniqsa avtonom haydash texnologiyalariga doir tartibga soluvchi tasdiqlash jarayonlarida muammolarga duch kelmoqda. Ushbu to‘siqlar bartaraf etilsa, savdolarda tiklanish kuzatilishi mumkin. Shu bilan birga, kichik va rivojlanayotgan bozorlardagi o‘sish Xitoy va Yevropadagi yo‘qotishlarni qisman qoplay boshlagani qayd etildi.