Ispaniya Bosh vaziri Pedro Sanches Xitoy bilan iqtisodiy aloqalarni mustahkamlashni maqsad qilgan uch kunlik Pekin tashrifini boshlar ekan, Xitoyning Yevropa Ittifoqi bilan bo‘lgan savdo balansidagi nomutanosiblikni "barqaror emas" deb baholadi. Ispaniyani Pekin va 27 a’zodan iborat Yevropa Ittifoqi o‘rtasida ko‘prik sifatida joylashtirishga urinayotgan Sanches, to‘rt yil ichida Xitoyga to‘rtinchi bor tashrif buyurmoqda.
AQSH Prezidenti Donald Trump tomonidan joriy etilayotgan bojxona to‘lovlari ko‘plab G‘arb yetakchilari, jumladan, Britaniya, Kanada va Germaniya rahbarlari orasida xavotir uyg‘otdi. Shu sababli ushbu yetakchilar so‘nggi oylarda Pekin bilan yaqinroq aloqa o‘rnatish maqsadida Xitoyga kelmoqdalar. Biroq Sanches YI va Xitoy o‘rtasidagi savdoning "nomutanosib" ekanini ta’kidlab, Pekinni o‘z bozorlarini Yevropa mahsulotlari uchun ochishga undadi.
Sanches Tsinxua universitetidagi chiqishida: "Xitoy o‘zini ochishi kerak, toki Yevropaning o‘zini yopishiga hojat qolmasin", deb aytdi. Pekindan "mavjud savdo kamomadini to‘g‘rilashda yordam berishni" so‘ragan Bosh vazir, o‘tgan yili 18 foizga o‘sgan bu defitsit o‘rta va uzoq muddatda jamiyatlar uchun barqaror emasligini qo‘shimcha qildi.
O‘sib borayotgan savdo kamomadi
Taxminan 50 million aholiga ega Ispaniya o‘tgan yili 1,4 milliarddan ortiq aholisi bo‘lgan Xitoy bilan savdoda 42,3 milliard yevro (49,1 milliard dollar) miqdorida kamomad ko‘rdi. Sanchesning so‘zlariga ko‘ra, Ispaniyaning Xitoy bilan bo‘lgan shaxsiy savdo defitsiti mamlakat umumiy kamomadining 74 foizini tashkil etadi.
Ispaniya yetakchisi, may oyida Pekin tashrifi kutilayotgan Trumpning o‘tgan oyda Ispaniya bilan savdoni to‘xtatish tahdididan so‘ng Xitoy bilan iqtisodiy aloqalarni kengaytirishga qaror qilgan. Trumpning tahdidlari Ispaniya AQSHning Eronga qarshi harbiy amaliyotlarida o‘z bazalaridan foydalanishni rad etganidan keyin yangradi.
Hukumat manbalariga ko‘ra, Sanches tashrifining asosiy maqsadi qishloq xo‘jaligi va sanoat mahsulotlari uchun Xitoy bozoriga kengroq yo‘l ochish hamda texnologiya sohasida qo‘shma loyihalarni o‘rganishdir. Mazkur tashrif Ispaniyaga yangi investorlarni jalb qilish va Xitoyning muhim xomashyolaridan foydalanish imkoniyatini berishi kutilmoqda.
Dushanba kuni Bosh vazir Xitoyning texnologik giganti "Xiaomi" bosh qarorgohiga tashrif buyurishi va Xitoy Fanlar akademiyasidagi texnologik ko‘rgazmani ko‘zdan kechirishi rejalashtirilgan. Seshanba kuni esa u Xitoy rahbari Shi Szinpin va Bosh vazir Li Syan bilan oliy darajadagi uchrashuvlar o‘tkazadi.
Avvalroq, 2025-yil aprel oyidagi tashrifida Pekin Ispaniyaning cho‘chqa go‘shti va gilos kabi bir qator mahsulotlarini Xitoy bozoriga kiritishni kengaytirishga rozi bo‘lgan edi. Ispaniya hukumatining ma’lum qilishicha, 2025-yilda mamlakatning Xitoyga eksporti 6,8 foizga oshgan.
Ispaniyaning strategik "darvoza" roli
Madrid Texnika universiteti eksperti Klaudio Fiyxo tahliliga ko‘ra, Xitoy Ispaniyani boshqa davlatlarga qaraganda kamroq ziddiyatli va Vashingtondan ko‘ra mustaqilroq, do‘stona mamlakat deb biladi. Ispaniya, shuningdek, Yevropa, Lotin Amerikasi va Shimoliy Afrikaga chiqish uchun strategik "darvoza" vazifasini o‘taydi.
Fiyxo Xitoy o‘zi uchun zarur bo‘lgan barcha oziq-ovqat mahsulotlarini yetarli sifatda ishlab chiqara olmasligini, Ispaniya esa bu sohada dunyodagi yetakchi davlatlardan biri ekanini ta’kidladi. Shu sababli qishloq xo‘jaligi mahsulotlari Xitoy bozorida eng katta salohiyatga ega.
Xitoy Tashqi ishlar vazirligi so‘zchisi Mao Nin Ispaniyani "YI ichidagi muhim hamkor" deb atadi va ushbu tashrif ikki tomonlama munosabatlarni yanada yuqori bosqichga olib chiqishiga umid bildirdi. Ushbu muhim tashrifda Sanchesga rafiqasi Begona Gomes va Tashqi ishlar vaziri Xose Manuel Albares hamrohlik qilmoqda.
