2025-yilgi Nobel Tinchlik mukofoti Venesuela muxolifati yetakchisi Mariya Machado Machadoga topshirildi deb juma kuni Norvegiya Nobel qo‘mitasi e’lon qildi.
AQSh prezidenti Donald Tramp o‘zini mukofotga loyiq nomzod sifatida ilgari surgan bo‘lsa-da, 58 yoshli Machado Venesuela xalqi uchun demokratik huquqlarni targ‘ib qilish yo‘lidagi tinimsiz mehnati uchun bu mukofotga sazovor bo‘ldi.
Bu yilgi mukofot uchun jami 338 nafar nomzod ko‘rsatilgan edi, ulardan 244 nafari shaxslar, 94 tasi esa tashkilotlar edi.
O‘tgan yilgi Nobel Tinchlik mukofoti Yaponiyaning atom bombasi qurbonlari tomonidan tashkil etilgan “Nihon Hidankyo” nomli xalq harakatiga berilgan edi. Ular “yadro qurolsiz dunyo yaratish yo‘lidagi sa’y-harakatlari va guvohliklari orqali yadro qurollaridan hech qachon foydalanmaslik zarurligini namoyish etgani uchun” mukofotga loyiq topilgan edi.
1901-yildan 2024-yilgacha Nobel Tinchlik mukofoti 105 marta topshirilgan bo‘lib, jami 142 nafar laureat — shundan 111 nafari shaxs, 31 tasi tashkilot mukofot olgan.
Jami 28 ta alohida tashkilot Nobel Tinchlik mukofotiga sazovor bo‘lgan. Ular orasida Xalqaro Qizil Xoch Qo‘mitasi uch marta, BMT Qochqinlar Agentligi (UNHCR) esa ikki marta mukofot olgan.
Shvetsiyalik ixtirochi Alfred Nobelning vasiyatiga ko‘ra, 1901-yilda ta’sis etilgan Nobel mukofotlari dunyoning eng nufuzli mukofotlaridan biri hisoblanadi.
Mukofotlar har yili fizika, kimyo, fiziologiya yoki tibbiyot, adabiyot va tinchlik yo‘nalishlarida topshiriladi. Iqtisodiyot bo‘yicha mukofot esa 1969-yilda Shvetsiya Markaziy banki tomonidan qo‘shilgan.
