AQSH-Eron munosabatlarida iliqlik va yangi Fed nomzodi bozorlarga ta’sir ko‘rsatdi

Dushanba kuni AQSH-Eron tarangligining kamayishi bilan neft narxlari keskin pasaydi; qimmatbaho metallar esa o‘tgan haftada Donald Trampning Federal Rezerv tizimi rahbarligiga foiz stavkalari tarafdori bo‘lgan nomzodni tayinlashi ortidan, dollarning mustahkamlanishi sababli yuz bergan keskin tushishdan keyin katta tebranishlarni boshidan kechirdi. Bu chekinish aksiyadorlik bozorlariga ham ta’sir qildi; aksariyat mintaqaviy indekslar Uoll-stritning pasayishini kuzatib, juma kuni texnologiya sektoriga oid yangi xavotirlar fonida yanada ko‘proq yo‘qotishlarga uchradi.

AQSH prezidenti Eronga qarshi har qanday hujum mintaqaviy to‘qnashuvni keltirib chiqarishi haqidagi ogohlantirishdan so‘ng Tehron bilan kelishuvga erishish umidida ekanini aytishi bilan, har ikkala asosiy xom neft shartnomalari Osiyo bozorining erta soatlarida uch foizdan ko‘proq qiymat yo‘qotdi. Vashington so‘nggi haftalarda Eron rahbariyatining o‘tgan oydagi hukumatga qarshi namoyishlarni bostirishdagi qat’iy choralarini tanqid qildi; Tramp harbiy harakatlar bilan tahdid qilish barobarida Yaqin Sharqqa aviatsiya tashuvchi guruhni yuborishni buyurdi. Shuningdek, Tramp Eronning yadroviy dasturi bo‘yicha kelishuvga erishish uchun harakat qildi.

Eron diniy rahbari Ali Xomanaiy esa yakshanba kuni so‘nggi namoyishlarni "to‘ntarish"ga qiyoslab, AQSHning ehtimoliy hujumi keng ko‘lamli to‘qnashuvga sabab bo‘lishidan ogohlantirdi va "Amerikaliklar bilishlari kerakki, agar urush boshlasalar, bu safar u mintaqaviy urush bo‘ladi", deya ta’kidladi. Eron rahbarining ogohlantirishi haqida so‘ralganda, Tramp yakshanba kuni jurnalistlarga: "Albatta u shunday deydi. Umid qilamizki, kelishuvga erishamiz. Agar kelisha olmasak, buning qanchalik to‘g‘ri ekanini ko‘ramiz", deb javob berdi.

Dollar keskin ko‘tarildi

Neft narxlarining tushishiga Trampning AQSH Markaziy banki rahbarligiga Kevin Uorshni tayinlashi haqidagi xabarlar ortidan kuchaygan dollar ham hissa qo‘shdi. AQSH Prezidenti Morgan Stanley’ning sobiq investitsiya bankiri va Fed boshqaruvchisi bo‘lgan Uorsh haqida: "U Fed’ning buyuk raislaridan biri, ehtimol eng yaxshisi sifatida eslanadi", dedi. Trederlar Uorshni so‘nggi nomzodlar orasida inflyatsiyaga qarshi eng qat’iy kurashadigan shaxs deb hisoblamoqda; bu esa dollarning qiymatini oshiruvchi pul-kredit siyosati kutilmalarini kuchaytirmoqda.

Ushbu tanlov amaldagi Fed raisi Jerom Pauellning foiz stavkalarini prezident istagan tezlikda pasaytirmagani uchun bildirilgan tanqidlardan so‘ng, Fed’ning mustaqilligi borasidagi xavotirlarni ham yumshatdi. Bu xabar ortidan dollar, o‘tgan haftada Oq uyning uning qadrsizlanishidan mamnun ekani haqidagi bayonoti tufayli yuz bergan tushishdan so‘ng umumiy ko‘tarilishga o‘tdi. Uorsh foiz stavkalarini yuqori darajada saqlashga moyil deb hisoblansa-da, SPI Asset Management vakili Stiven Innes shunday dedi: "Odamlar dunyodagi eng qudratli markaziy bankning kalitlarini o‘zlariga topshirgan kishilarning siyosatiga mutlaqo qarshi borish uchun qabul qilmaydilar."

Qimmatbaho metallar

Ushbu bayonot juma kuni dollar hisobidagi qimmatbaho metallarning qulashiga sabab bo‘ldi; oltin bir nuqtada 12 foizgacha, kumush esa 30 foizdan ortiq qiymat yo‘qotdi. Dushanba kuni yo‘qotishlar yanada ortdi; oltin 6 foizgacha tushib, 4 586 dollarga yetgan bo‘lsa, kumush qisqa muddatga qariyb 11 foiz yo‘qotish bilan 75 dollarga tushdi. Oltin va kumush biroz o‘zini tiklagan bo‘lsa-da, o‘tgan haftadagi 5 595 va 121 dollarlik rekord darajalardan ancha pastda qoldi.

Eron bilan taranglikning yumshashi, noaniqlik va betartiblik vaqtlarida xavfsiz boshpana deb hisoblanadigan oltin va kumushga bo‘lgan talabni kamaytirib, sotuv bosimini oshirdi. Uoll-stritdagi sotuvlar to‘lqinidan so‘ng, sun’iy intellektga kiritilgan ulkan sarmoyalarning qanchalik o‘zini oqlashi va investorlar qachon daromad ola boshlashi borasidagi yangi xavotirlar sababli ko‘plab aksiyadorlik bozorlari pasayishni boshdan kechirdi.