AQSH Hormuz bo‘g‘ozidagi inqiroz fonida Osiyoni ishonchli energiya bilan ta’minlashga shay

Hormuz bo‘g‘ozi atrofidagi to‘qnashuvlar Yaqin Sharq eksportini cheklab qo‘ygan bir paytda, AQSH rasmiylari kengaytirilgan neft, gaz va foydali qazilma kelishuvlari orqali osiyolik ittifoqchilarning energiya ta’minoti kafolatlanishi mumkin.

By
AQSh Ichki ishlar vaziri Doug Burgum Tokioda boʻlib oʻtgan Hind-Tinch okeani energetika xavfsizligi vazirlar va biznes forumining qabul marosimida nutq soʻzlamoqda. / AP

AQSH Ichki ishlar vaziri Dag Bergum Yaqin Sharqdagi urush mintaqadan neft va gaz oqimini jiddiy ravishda to‘xtatib qo‘ygan bir davrda, AQSH Osiyo-Tinch okeani mintaqasiga "ishonchli" energiya yetkazib bera olishini aytdi. AQSH va Isroilning Eronga hujumlari natijasida Eron diniy rahnamosi o‘ldirilishi ortidan boshlangan urush neft va tabiiy gaz narxlarining shiddat bilan ko‘tarilishiga sabab bo‘ldi.

To‘qnashuvlar dunyo neft va gaz tashuvida o‘ta muhim ahamiyatga ega Hormuz bo‘g‘ozidagi dengiz qatnovini deyarli to‘xtatish darajasiga keltirdi. Vaholanki, ushbu energiya oqimining asosiy qismi odatda Osiyo davlatlariga yo‘naltirilgan edi.

Bergum Tokioda 17 ta davlat ishtirokida o‘tgan tadbirda so‘zga chiqib, AQSH Prezidenti Donald Trampning "energiya hukmronligi" siyosati ham mamlakat ichida farovonlikni ta’minlashni, ham ittifoqchilarga energiya sotish salohiyatini kuchaytirishni maqsad qilganini ta’kidladi. Shuningdek, u mamlakatlar eng yirik eksportchi bo‘lgan Xitoyga qaramlikni kamaytirishga urinayotgan bir paytda, kritik minerallarning xavfsiz ta’minoti muhimligiga ham e’tibor qaratdi. Litiy va kobalt kabi minerallar elektromobillardan tortib, smartfonlar va boshqariladigan raketalargacha bo‘lgan ko‘plab sohalarda ishlatiladi.

Energiya va ma’dan kelishuvlari

"Bloomberg" nashrining xabar berishicha, forumda qatnashgan Yaponiya, Janubiy Koreya va Tailand kabi davlatlar AQSH bilan kamida 30 milliard dollarlik energiya va ma’dan shartnomalarini imzolashi kutilmoqda.

Neft importining 95 foizini Yaqin Sharqdan oluvchi Yaponiya, Vashington bilan birgalikda rivojlanayotgan bozorlarda "strategik infratuzilma" loyihalarini moliyalashtirish bo‘yicha memorandum imzoladi. Tokio, shuningdek, Tramp ma’muriyatining global bojlar kampaniyasi doirasida pastroq boj stavkalari evaziga 2029-yilgacha AQSHga 550 milliard dollar sarmoya kiritishga rozi bo‘ldi.

Yaponiya texnologiya giganti "Hitachi" va AQSHning "GE Vernova" kompaniyalari Janubiy-Sharqiy Osiyoda yangi avlod niderland yadro reaktorlarini (kichik modulli reaktorlar) o‘rnatish imkoniyatlarini o‘rganish bo‘yicha kelishuvga erishdi. "Holtec" va "Mitsubishi Electric" ham yadro energetikasi sohasida hamkorlik o‘rnatmoqda.

AQSHning "Venture Global" kompaniyasi esa Janubiy Koreyaning "Hanwha" guruhiga yiliga 1,5 million tonna suyultirilgan tabiiy gaz (STG) yetkazib berish bo‘yicha uzoq muddatli shartnoma imzoladi.

Prezident Tramp shu hafta ijtimoiy tarmoqda qilgan chiqishida, AQSH dunyodagi eng yirik neft ishlab chiqaruvchisi ekani va narxlar ko‘tarilganda mamlakat katta foyda ko‘rishini aytdi. Neft sanoatining ashaddiy tarafdori bo‘lgan Tramp neft va gaz qazib olishni ko‘paytirishni yoqlovchi "drill, baby, drill" (burg‘ula, azizim, burg‘ula) shiorini tez-tez takrorlab kelmoqda.