Fidan: Global tizim izdan chiqayotgan davrda Turkiya tinchlikka yetakchilik qilishi lozim

Turkiya Respublikasi Tashqi ishlar vaziri Hakan Fidan xalqaro tizim tobora samarasiz bo‘lib borayotgan bir davrda Turkiya tinchlik, barqarorlik va farovonlikni o‘z diplomatik vositalari orqali barpo etish tashabbusini qo‘lga olishi zarurligini ta’kidladi.

Dushanba kuni Anqarada o‘tkazilgan 16-Buyukelchilar konferensiyasining ochilish marosimida so‘zlagan Fidan, amaldagi global mexanizmlar falaj holatga kelgani va inqirozlarni hal etish qobiliyatini yo‘qotganini bildirdi.

Fidan boshqalar ishlab chiqqan tushunchalar va boshqalar chizgan chegaralar doirasida siyosat yuritilgan davr yakuniga yetganini qayd etib, “xalqaro tizim tiqilib qolgan, yechim mexanizmlari ishlamayotgan bir sharoitda tinchlik, barqarorlik va farovonlikni o‘z diplomatik vositalarimiz orqali bevosita qurishimiz kerak,” dedi.

Global manzara tobora oldindan aytib bo‘lmaydigan holga kelayotganiga e’tibor qaratgan Fidan diplomatlarning roli har qachongidan ham muhim ekanini, ularning vazifasi ishonchli axborotni yolg‘on ma’lumotdan ajrata bilish, xalqaro poytaxtlarda aytilayotgan gaplargina emas, balki aslida nima nazarda tutilayotganini ham anglash ekanini ta’kidladi.

Turkiyaning faol va ko‘p qirrali tashqi siyosatini alohida ta’kidlagan Fidan, Anqara endi faqat inqirozlarga reaksiya bildiruvchi emas, balki mintaqaviy va global darajada tartibni shakllantira oladigan aktor sifatidagi rolini kuchaytirayotganini aytdi.

“Biz mintaqasida xavfsizlik va farovonlik yarata oladigan, mintaqaviy va global darajada tartib shakllantiruvchi rolini mustahkamlayotgan, xalqaro savdoda bozor ulushi va raqobatbardoshligini oshirayotgan hamda xalqaro tizimga o‘ziga xos siyosiy va madaniy hissasini qo‘sha oladigan nufuzli va yetakchi Turkiyani barpo etyapmiz,” dedi vazir Fidan.

Turkiyaning faol diplomatiyasi

Fidan, shuningdek, G‘azo, Rossiya–Ukraina urushi va Suriya kabi muhim mintaqaviy va global masalalarda Turkiyaning olib borayotgan diplomatik sa’y-harakatlariga to‘xtaldi.

U Turkiya o‘zining prinsipial pozitsiyasi bilan G‘azoda o‘t ochishni to‘xtatish sa’y-harakatlariga yetakchilik qilayotganini va ikki davlatli yechimni himoya qilishda davom etayotganini aytdi.

“Bugun ikki davlatli yechim hatto G‘arb poytaxtlarida ham qabul qilina boshlagani, asosan, diplomatiyamizning qat’iyatli va prinsipial pozitsiyasi natijasidir,” deya qo‘shimcha qildi.

Davom etayotgan Rossiya–Ukraina urushi yuzasidan Fidan Turkiya adolatli tinchlikka erishish uchun diplomatik yo‘l bilan izchil harakat qilayotganini, Istanbul esa tomonlar hanuz texnik darajada uchrasha oladigan yagona maydon bo‘lib qolayotganini ta’kidladi.

“Urushning ilk kunidan boshlab prinsipimiz aniq edi: ‘Urushning g‘olibi bo‘lmaydi, adolatli tinchlikning esa mag‘lubi bo‘lmaydi.’ Shu e’tiqod bilan urushni muzokaralar stoli atrofida yakunlash uchun eng kuchli sa’y-harakatni aynan biz ko‘rsatdik,” dedi u.

Suriya masalasiga to‘xtalgan Fidan, og‘ir siyosiy va iqtisodiy xarajatlarga qaramay, Turkiya inson qadr-qimmatini ustuvor qo‘yib, “tarixning to‘g‘ri tomonida” turganini va Anqara barqaror Suriyani qo‘llab-quvvatlashda davom etishini bildirdi.

“Biz tashqi aralashuvlardan xoli, barqaror Suriya mintaqamiz uchun katta qo‘shimcha qiymat yaratishiga ishonamiz,” dedi u. “Turkiya do‘st va birodar Suriya xalqining yonida qat’iy turishda davom etadi.”

Fidan, shuningdek, global boshqaruv tizimida, xususan Birlashgan Millatlar Tashkiloti Xavfsizlik Kengashida islohot zarurligini urg‘ulab, o‘ziga xos va ijodiy yechimlar ishlab chiqa oladigan davlatlar tizimli tiqilishlarni yengib o‘tishda oldinga chiqishini ta’kidladi.