Tramp va Vens tarif qaroridan so‘ng "sadoqatsiz" Oliy sud a’zolarini keskin tanqid qildi
AQSH Prezidenti Tramp global tariflarni bekor qilgan sudyalarni "vatanparvar bo‘lmagan va Konstitutsiyamizga sadoqatsiz" shaxslar deb atadi, Vitse-prezident Vens esa "Sudning qonunsizligi"ga nisbatan keskin norozilik bildirdi.
Tramp va Vens global tariflarni o‘z kuchini yo‘qotgan deb topgan Oliy sud a’zolarini — hattoki o‘zlari tayinlagan ismlarni ham — to‘g‘ridan-to‘g‘ri nishonga oldi va ularni “xorijiy manfaatlar quroliga aylanish”da aybladi.
Tramp juma kuni Oq uyda o‘tkazilgan matbuot anjumanida: “Ba’zi sud a’zolaridan uyalaman, mutlaqo uyalaman; mamlakatimiz uchun to‘g‘ri bo‘lgan ishni qilishga jasoratlari yetmagani uchun”, dedi va qo‘shimcha qildi: “Ular vatanparvar emaslar va Konstitutsiyamizga sadoqatsizdirlar”. Prezident sudyalarni “ahmoqlar va laganbardorlar” deb ta’rifladi.
Oliy sud Tramp o‘tgan yilning yanvar oyida lavozimiga kirishganidan beri asosan uning foydasiga qarorlar chiqarib kelayotgan edi. Tariflar bo‘yicha qaror konservativ ko‘pchilikka ega sud oldida Respublikachi prezident uchun ilk katta mag‘lubiyat bo‘ldi.
O‘zi nomzodini ko‘rsatgan va ikkalasi ham unga qarshi ovoz bergan Emi Koni Barrett va Nil Gorsuchni tayinlaganidan afsusdamisiz degan savolga Tramp: “Afsusdamanmi yoki yo‘q, buni aytishni istamayman”, deb javob berdi. “Ularning qarorlari dahshatli deb o‘ylayman”, dedi u va qo‘shimcha qildi: “Rostini aytsam, nazarimda bu ikkalasi o‘z oilalari uchun uyat manbaidir”.
Barchasi konservativ bo‘lgan Bosh sudya Jon Roberts, Koni Barrett va Gorsuch Trampning keng ko‘lamli global tariflarini noqonuniy deb topgan 6 ga 3 ovozli qarorni qabul qilishda sudning uch nafar liberal a’zosi bilan birga ovoz berdi.
Tramp tariflarni qo‘llash vakolatini ma’qullagan konservativ sudyalarni — Klarens Tomas, Samuel Alito va Tramp tayinlagan Brett Kavanaughni — olqishladi. Uchalasiga “kuchlari, donoliklari va vataniga bo‘lgan muhabbatlari” uchun minnatdorchilik bildirdi. Tramp ayniqsa Kavanaughni alohida ta’kidladi. Kavanaugh tariflarning bekor qilinishiga qarshi 63 sahifalik qarshi fikr yozgan edi. Tramp uni “dahiy” deb atab, “u bilan faxrlanishini” aytdi.
“Buni bilib olasiz” Prezident, shuningdek, qaror ortida tashqi kuchlar turganini da’vo qildi. “Mening fikrimcha, sud xorijliklar manfaati yo‘lida qaror qabul qildi”, dedi u. “Nazarimda, xorijiy manfaatlar keragidan ortiq ta’sirga ega deb hisoblaganim shaxslar tomonidan vakillik qilinmoqda”.
Muxbir sudga nisbatan tashqi ta’sir haqida dalili bor-yo‘qligini so‘raganida, Tramp: “Buni bilib olasiz”, deya javob qaytardi. Vitse-prezident JD Vens ham tarif qarorini qoralab, buni “sudning ochiq-oydin qonunsizligi” deb atadi. Vens X ijtimoiy tarmog‘ida: “Bugun Oliy sud Kongress prezidentga bergan ‘importni tartibga solish’ vakolatini mensimadi”, deb yozdi.
“Hokimiyat bo‘linishi” Illinoys Chikago universiteti konstitutsiyaviy huquq professori Stiven Shvinnning aytishicha, Trampning sudyalarga nisbatan “asossiz va shaxsiyatga qaratilgan hujumlari” uning “hokimiyat bo‘linishi tamoyilini tubdan noto‘g‘ri tushunishini” ko‘rsatadi.
Trampdan unga qarshi ovoz bergan olti sudya kelasi hafta Kongressda bo‘ladigan "Yurtning ahvoli" (State of the Union) nutqiga taklif qilinadimi yoki yo‘qmi deb so‘raldi. “Uchtasi bajonidil taklif etiladi”, dedi prezident. Qolganlari haqida esa “unchalik istalmasa-da, taklif qilingan” dedi va “kelish-kelmasliklari menga farqi yo‘q” deb qo‘shimcha qildi.