Turkiya Tashqi ishlar vaziri Hakan Fidan Rossiya va Ukraina o‘rtasida yangi tinchlik muzokaralari bosqichi kutilayotganini aytib o‘tdi, chunki har ikki tomon ham muloqot zarurligini tobora ko‘proq anglamoqda.
Seshanba kuni TRT Haber telekanaliga bergan intervyusida Fidan, to‘rtinchi yiliga kirayotgan urush nafaqat ikki davlat o‘rtasidagi mojaro ekanini, balki xalqaro aralashuv tufayli global tus olganini ta’kidladi.
Turkiyaning urushga doimiy qarshiligini yana bir bor eslatib, u insoniy va iqtisodiy yo‘qotishlarning ulkanligini ta’kidladi. Bir milliondan ortiq odam halok bo‘lgan yoki jarohatlangan, yirik shaharlar vayron bo‘lgan.
Fidan Anqaraning tinchlik sa’y-harakatlarini, jumladan, Qora dengiz don tashabbusi, 2022-yilda Istanbulda o‘tkazilgan muzokaralar va bir necha mahbus almashuvlarini eslatib o‘tdi.
U Tramp ma’muriyati davrida sulhga erishish uchun harakatlar kuchayganini, shuningdek, Moskvaga va Kiyevga amalga oshirgan yuqori darajadagi tashriflarini esga oldi.
Fidan 2-iyun kuni o‘tkazilgan uchrashuv ijobiy ruhda o‘tganini va 1000 dan ortiq odamni o‘z ichiga olgan yangi mahbus almashuvi bo‘yicha kelishuvga erishilganini qo‘shimcha qildi.
Turkiyaning doimiy tinchlikka intilishi
Fidanning so‘zlariga ko‘ra, sulh shartlarini o‘z ichiga olgan hujjatlar Rossiya va Ukraina tomonidan taqdim etilgan va tomonlar yetakchilar sammiti o‘tkazish imkoniyatini muhokama qilishgan. Shuningdek, keyingi muzokaralar bosqichini o‘tkazish zarurligi bo‘yicha kelishuvga erishilgan.
“Hozirgi sharoit va urushning psixologik muhiti hisobga olinsa, bu eng yaxshi uchrashuv bo‘ldi. Muhimi, muzokara stolini tark etmaslik va sulh hamda tinchlikka sodiqlikni saqlashdir. Bu bizning tomonlarga bergan maslahatimiz. Stol Turkiyada yoki boshqa joyda bo‘lishi muhim emas. Muhimi, tomonlar bir-biriga yaqinlashib, muloqotni davom ettirishidir,” dedi u.
Fidan Turkiya Prezidenti Rajab Toyyib Erdo‘g‘onning ehtimoliy yetakchilar uchrashuvini o‘tkazishga tayyorligini ta’kidladi va Erdo‘g‘onning barcha uch tomon tomonidan ishonchli lider sifatida qabul qilinishini aytib o‘tdi.
“Joy topish mumkin, ammo global miqyosda siyosiy yetakchi sifatida, ko‘p yillik qiyin kurashlar bilan sinovdan o‘tgan, halollik va ishonchlilik bilan tanilgan, professional institutlarga ega bo‘lgan boshqa lider yo‘q,” dedi u.
Fidan, shuningdek, kelajakdagi muzokaralarda taraqqiyot bo‘lsa, Rossiya va Ukraina yetakchilari o‘rtasida yuzma-yuz uchrashuv muqarrar bo‘lishini aytdi.
Uning so‘zlariga ko‘ra, AQShning sobiq prezident Jo Bayden davrida Ukrainaga ko‘rsatilgan yordam davom etmoqda, ammo bir necha oydan keyin tugashi kutilmoqda. Shundan so‘ng, AQSh Prezidenti Donald Trampning qarorlari mojaroning dinamikasini o‘zgartirishi mumkin.
Suriyada terrorizmga qarshi kurash
Fidan, shuningdek, Turkiya, Iroq, Suriya, Iordaniya va Livan ishtirokida Daesh terror guruhiga qarshi kurash uchun yangi mexanizm tashkil etilganini muhokama qildi.
Uning so‘zlariga ko‘ra, bir necha hafta oldin Iordaniya va Suriya tashqi ishlar vazirlari Anqarada mehmon qilingan va harbiy va razvedka delegatsiyalari orqali razvedka va operatsiyalar hujayrasini faollashtirish bo‘yicha asosiy qaror qabul qilingan.
“Iordaniya, Suriya va Turkiya a’zolaridan iborat jamoalar endi Daeshga qarshi muvofiqlashtirish hujayrasini faollashtirdi. Bu mintaqaviy xavfsizlik uchun muhim qadam,” dedi u.
Fidan 10-mart kuni Suriya hukumati va PKK/YPG terror guruhining SDF nomi ostida faoliyat yurituvchi kelishuvidan keyin ko‘zga ko‘rinadigan taraqqiyot bo‘lmaganini, ammo sahna ortida muhim voqealar sodir bo‘layotganini ta’kidladi.
U, shuningdek, AQShning Suriyadagi ishtiroki, yerda yuz berayotgan institutsional rivojlanishlar va Turkiyaning davom etayotgan sa’y-harakatlari tobora ko‘proq mos kelayotganini aytdi.
“Biz Damashq, Anqara va Vashington bu tahdidni samarali hal qilish uchun yanada yaqinroq hamkorlik qilishi mumkin bo‘lgan doiraga yaqinlashmoqdamiz,” dedi u.
