Birlashgan Millatlar Tashkiloti (BMT) Xavfsizlik Kengashi a’zolari AQShni tanqid qilishdi, chunki AQSh G‘azoda o‘t ochishni to‘xtatish va cheklovsiz gumanitar yordam kirishini talab qiluvchi rezolyutsiyani veto qildi. Vashington bu qaror davom etayotgan diplomatik jarayonlarga zarar yetkazishini ta’kidladi.
Bu 15 a’zodan iborat kengashning noyabrdan beri birinchi ovoz berishi edi. O‘sha paytda AQSh — Isroilning asosiy ittifoqchisi sifatida — qirg‘inni to‘xtatishga chaqiruvchi matnni ham bloklagan edi.
“Bu rezolyutsiya yerda mavjud vaziyatni aks ettiruvchi o‘t ochishni to‘xtatish bo‘yicha diplomatik sa’y-harakatlarga zarar yetkazadi va Hammasni jasoratlantiradi,” dedi AQShning BMTdagi elchisi Doroti Shea chorshanba kuni bo‘lib o‘tgan 14 ga 1 ovoz berishdan oldin. AQSh qarshi ovoz bergan yagona davlat bo‘ldi.
Rezolyutsiya loyihasi “G‘azoda barcha tomonlar tomonidan hurmat qilinadigan darhol, shartsiz va doimiy o‘t ochishni to‘xtatishni” talab qilgan edi.
Shuningdek, u “Hammas va boshqa guruhlar tomonidan ushlab turilgan barcha garovdagilarni darhol, hurmat bilan va shartsiz ozod qilishni” talab qilgan edi.
Falastin hududidagi “halokatli gumanitar vaziyatni” ta’kidlab, rezolyutsiya qabul qilinganida, G‘azoga gumanitar yordam kirishini cheklovlarsiz ta’minlashni talab qilgan bo‘lardi.
“Bu nafaqat ushbu kengashning vijdonida axloqiy dog‘ bo‘lib qoladi, balki siyosiy oqibatlari avlodlar davomida aks-sado beradi,” dedi Pokistonning BMTdagi elchisi Asim Ahmad.
Xitoyning BMTdagi elchisi Fu Tsong esa, “Bugungi ovoz berish natijasi yana bir bor G‘azodagi mojaroni tinchlantirishda kengashning muvaffaqiyatsizligining asosiy sababi AQShning takroriy to‘siqlari ekanligini ko‘rsatdi,” dedi.
Falastin qarshilik harakati Hammas ham AQShning vetosiga izoh berib, bu Isroil Bosh vaziri Benyamin Netanyaxuga G‘azoda genotsidni davom ettirish uchun yashil chiroq berganini aytdi.
Bu veto AQSh Prezidenti Donald Tramp 2023 yil yanvarida lavozimga kirishganidan beri Vashingtonning birinchi shunday harakati bo‘ldi.
‘Yetarli darajada yetar’
Fransiya ham Vashingtonni tanqid qilib, veto kengashni “o‘z mas’uliyatini bajarishdan to‘xtatdi,” dedi.
“Kengash o‘z mas’uliyatini bajarishdan to‘xtatildi, garchi ko‘pchiligimiz bir fikrga kelgandek ko‘rinayotgan bo‘lsak ham,” dedi Fransiyaning BMTdagi elchisi Jerom Bonnafont.
Rezolyutsiya loyihasini taklif qilgan Sloveniya ham AQShni tanqid qildi.
“Yetarli darajada yetar,” dedi Sloveniyaning BMTdagi elchisi Samuel Zbogar. “Bizning maqsadimiz hech qachon vetoni qo‘zg‘atish bo‘lmagan.”
U vetoning ularni harakat qilishdan to‘xtatganini aytdi, lekin AQShni nomma-nom tilga olmadi.
Falastinning BMTdagi elchisi Riyod Mansur seshanba kuni kengashni harakat qilishga chaqirdi.
“Barchamiz tarix tomonidan baholanamiz, Falastin xalqiga qarshi bu jinoyatni to‘xtatish uchun qancha ish qilganimizga qarab,” dedi u.
Isroilning BMTdagi elchisi Danni Danon matnga qarshi chiqdi.
“Ovoz berilgan rezolyutsiya Hammasga sovg‘a edi va terrorizmni jasoratlantirish xavfini tug‘dirardi,” dedi u.
“Biz AQShga to‘g‘ri tomonda turgani uchun minnatdorchilik bildiramiz.”
AQSh 2023 yil oktyabr, 2023 yil dekabr, 2024 yil fevral va 2024 yil noyabr oylarida rezolyutsiyalarga veto qo‘ydi, boshqa loyihalarga ovoz berishda esa betaraf qoldi.
