Turkiyaning janubi-sharqidagi Diyorbakir shahrida joylashgan arman cherkovi jamg‘armasining yuqori martabali vakili Anqara va Yerevan o‘rtasidagi munosabatlarni normallashtirish jarayonini mamnuniyat bilan qarshi olganini, o‘zaro aloqalarning kuchayishi ikki mamlakat o‘rtasidagi do‘stlikni yanada mustahkamlashi mumkinligini aytdi.
Surp Giragos arman cherkovi jamg‘armasi raisi o‘rinbosari Ohannes Gafur Ohanyan Anadolu agentligiga bergan intervyusida: “Armaniston va Turkiya o‘rtasidagi yaqinlashuvni juda ijobiy baholaymiz”, — dedi.
Ohanyan bu fikrlarni yetti nafar turkiyalik va yetti nafar armanistonlik jurnalistning Diyorbakirning tarixiy Sur tumanidagi Surp Giragos arman cherkoviga tashrifi chog‘ida bildirdi. Mazkur tashrif ikki mamlakat o‘rtasidagi normallashuv jarayonini qo‘llab-quvvatlash maqsadida Yevropa Ittifoqi tomonidan moliyalashtirilgan media-tur doirasida tashkil etildi.
Ohanyan: “Bunday tashriflar va tadbirlar ko‘payishi bilan ikki mamlakat o‘rtasidagi do‘stlik yanada mustahkamlanishiga ishonamiz. Umid qilamizki, chegaralar ham imkon qadar tezroq ochiladi”, — dedi.
Hozirda Turkiya va Armaniston o‘rtasida diplomatik munosabatlar mavjud emas. Ikki mamlakat o‘rtasidagi quruqlik chegarasi 1993-yildan buyon yopiq.
Ikki davlat 2021-yil oxirida munosabatlarni normallashtirish tashabbusini boshlab, Turkiyaning sobiq elchilaridan Serdar Kilich va Armaniston parlamenti raisi o‘rinbosari Ruben Rubinyanni maxsus vakillar etib tayinlagan edi.
Turkiya Tashqi ishlar vazirligi may oyida bergan bayonotida chegarani qayta ochish bo‘yicha texnik va byurokratik ishlar davom etayotganini, to‘g‘ridan-to‘g‘ri savdoga oid tayyorgarliklar esa yakunlanganini ma’lum qildi.
May oyi boshida Turkiya vitse-prezidenti Jevdet Yilmazning Armanistonga tashrifi chog‘ida rasmiylar chegarada joylashgan, O‘rta asrlarga oid tarixiy Ani ko‘prigini birgalikda ta’mirlash bo‘yicha anglashuv memorandumini imzoladi.
Turkiya prezidenti Rejep Tayyip Erdo‘g‘an va Armaniston bosh vaziri Nikol Pashinyan ham o‘tgan oy Nyu-Yorkda bo‘lib o‘tgan BMT Bosh Assambleyasi doirasida uchrashib, normallashuv jarayonini rivojlantirish, savdo-iqtisodiy aloqalarni mustahkamlash va mintaqaviy transport bog‘liqligini yaxshilash masalalarini muhokama qildi.
Cherkov dunyoning turli mamlakatlaridagi armanlarni birlashtirmoqda
Ohanyanning ma’lumotlariga ko‘ra, Diyorbakirdagi arman jamoasi taxminan 60–65 kishidan iborat. Jamoa son jihatidan kichik bo‘lishiga qaramay, cherkov atrofida faol diniy va ijtimoiy hayot kechirmoqda.
Ohanyan: “Bu yerda doimiy faoliyat yuritadigan ruhoniyimiz bo‘lmagani sababli muhim diniy bayramlarda yiliga taxminan sakkiz-o‘n marta ibodat marosimlari o‘tkazamiz”, — dedi.
U 800 yillik tarixga ega Surp Giragos Yaqin Sharqdagi eng yirik arman cherkovi ekanini, unga Armaniston, Yevropa va AQShdagi arman diasporasi vakillari tashrif buyurishini ta’kidladi.
Uzoq yillar foydalanilmagan cherkov mahalliy jamg‘arma tashabbusi hamda Madaniyat va turizm vazirligi boshchiligidagi turli Turkiya davlat muassasalari ko‘magida keng ko‘lamli ta’mirdan chiqarilib, qayta ibodat uchun ochildi.
Keyinchalik cherkov 2015-yilda Sur tumanida PKK terror tashkiloti bilan yuz bergan to‘qnashuvlar vaqtida zarar ko‘rdi.
Vaqflar bosh boshqarmasi muvofiqlashtiruvida, Atrof-muhit, shaharsozlik va iqlim o‘zgarishi vazirligi ajratgan mablag‘lar hisobidan qayta ta’mirlangan cherkov yetti yillik tanaffusdan so‘ng yana ibodat uchun ochildi.
Ikkinchi tarixiy cherkovda ta’mirlash ishlari davom etmoqda
Jamg‘armaga qarashli ikkinchi cherkov — Alipasha mahallasidagi qariyb 500 yillik Surp Sarkis cherkovi jamoasi bo‘lmagani sababli vaqt o‘tishi bilan qarovsiz qolib, xarobaga aylangan. Bino 2023-yil fevral oyida markazi Kahramanmarashda bo‘lgan zilzilalar oqibatida ham zarar ko‘rgan.
Ta’mirlash ishlari Madaniyat va turizm vazirligi ajratgan grant hisobidan 2024-yilda boshlangan.
Ohanyan: “Surp Sarkis qariyb bir asrdan beri xaroba holatda edi. Biz sezilarli yutuqlarga erishdik va asosiy binodagi qurilish-ta’mirlash ishlarining katta qismini yakunladik”, — dedi.
Tadbirkorlar, xayriyachilar va jamoatchilikni ko‘proq yordam ko‘rsatishga chaqirgan Ohanyan: “Muhim bir cherkov saqlab qolinmoqda”, — deya qo‘shimcha qildi.
