Turkiyaning BMTdagi elchisi: "Xalqaro huquqni qo‘llashdagi tanlamachilik tizim ishonchliligiga putur yetkazadi"
Turkiyaning BMTdagi doimiy vakili qurolli to‘qnashuvlarda tinch aholini himoya qilish jamoaviy mas’uliyat ekanini ta’kidlab, xalqaro gumanitar huquq normalarini izchil qo‘llashni hamda G‘azodan Sudangacha bo‘lgan inqirozlarga xalqaro hamjamiyat tomonidan tezkor e’tibor qaratilishini talab qildi.
BMT Xavfsizlik Kengashining ochiq sessiyasida so‘zga chiqqan Turkiyaning BMTdagi doimiy vakili, elchi Ahmet Yildiz ushbu masalaning doimo ustuvor yo‘nalish bo‘lib qolishi kerakligini bildirdi.
"Qurolli to‘qnashuvlarda tinch aholini himoya qilish umumiy mas’uliyat bo‘lib, xalqaro hamjamiyat uchun birlamchi vazifa bo‘lib qolishi shart", — dedi Yildiz.
Xalqaro munosabatlardagi ikkiyuzlamachilik va ikki xil standartlardan ogohlantirgan elchi: "Xalqaro qonunlarga nisbatan tanlab yondashish (selektivlik) xalqaro huquq tizimining ishonchliligini zaiflashtiradi va ko‘p tomonlama institutlarga bo‘lgan ishonchni yemiradi", — deya qo‘shimcha qildi.
Kipr poydevoriga to‘xtalar ekan, u 1963–1964-yillarda Kipr turklari siyosiy diskriminatsiya (yakkalash), zo‘ravonlik, majburiy ko‘chirish va izolyatsiyaga mahkum etilgan og‘ir davrni boshdan kechirganini eslatib o‘tdi. Shuningdek, o‘sha vaqtda Kipr turklaridan iborat tinch aholiga nisbatan sodir etilgan vahshiyliklar BMT arxivlarida rasmiy hujjatlar bilan aniq qayd etilganini bildirdi.
Mintaqaviy inqirozlarga e’tibor
Yaqin Sharqdagi vaziyatga to‘xtalgan Ahmet Yildiz, o‘t ochishni to‘xtatish kelishuvlariga qaramay, G‘azodagi gumanitar fojia "o‘ta jiddiyligicha qolayotgani"ni urg‘uladi va inqirozni tubdan hal etish uchun "ikki davlatli yechim" tamoyili asosida amaliy taraqqiyotga erishishni talab qildi.
Livan mavzusini muhokama qilar ekan, elchi ushbu mamlakatning suvereniteti, hududiy yaxlitligi va barqarorligini saqlash strategik ahamiyatga ega ekanini qayd etdi. U Isroil va Livan o‘rtasida erishilgan o‘t ochishni to‘xtatish kelishuvini "kelgusi barqarorlik uchun mustahkam poydevor bo‘la oladigan muhim qadam" deb baholadi.
Suriya inqirozi haqida gapirganda, Yildiz Suriya xalqi endilikda xavfsizlik, inson qadr-qimmati va teng fuqarolikka asoslangan yangi kelajak qurish uchun tarixiy imkoniyatga ega ekanini aytdi. U mamlakatda sobiq rejim davrida sodir etilgan urush jinoyatlari uchun javobgarlikni ta’minlash borasidagi xalqaro sa’y-harakatlarni Turkiya mamnuniyat bilan qabul qilishini bildirdi.
Afrikadagi vaziyatga qaratilgan nutqida esa elchi Sudandagi gumanitar inqiroz "halokatli bosqichda qolayotgani va xalqaro hamjamiyatdan tezkor chora-tadbirlar talab qilayotgani"ni aytdi. Shu bilan birga, Liviya yetakchiligida olib borilayotgan ichki siyosiy muloqot va dialogni Turkiya to‘liq qo‘llab-quvvatlashini yana bir bor tasdiqladi.
"Turkiya xalqaro gumanitar huquq buzilishlarining oldini olish, jinoyatchilarning qonun oldida javob berishini (mas’uliyatni) ta’minlashga qaratilgan barcha xalqaro tashabbuslarni qat’iyat bilan dastaklaydi", — deya xulosa qildi Ahmet Yildiz.
