AQSh Mudofaa vaziri Pit Hegseth Pentagon shtatlarining 20 foizini qisqartirishini tasdiqladi
VASHINGTON — AQSh mudofaa vaziri Pit Hegseth o‘zining yillik "Qurolli kuchlar holati" (State of the Force) ma’ruzasida 2027-yilning 1-yanvariga qadar harbiylar tarkibidagi general va admirallar sonini 20 foizga qisqartirish rejasini rasman e’lon qildi.
Virginiyadagi Quantico dengiz piyodalari bazasida kichik ofitserlar va oddiy askarlar qarshisida nutq so‘zlagan Hegseth, barcha qurolli kuchlar turlariga o‘tgan yili berilgan 10 foizlik qisqartirish talabini ikki barobarga oshirishni buyurdi. Mazkur chora Pentagondagi taxminan 800 ta yuqori martabali lavozimga to‘g‘ridan-to‘g‘ri ta’sir ko‘rsatadi.
"Men buni shunchaki hisobdorlik va ancha vaqtdan beri kechikkan chora deb atayman," — dedi Hegseth. Vazirlik rahbariga ko‘ra, bu qisqartirishlar "ortiqcha qo‘mondonlik tuzilmalarini yo‘qotib, yetakchilikni optimallashtiradi va keraksiz byurokratik qatlamlarga chek qo‘yadi". [4, 5]
Ushbu keskin shtat qisqartirishlari Oq uy va Pentagon tomonidan amalga oshirilayotgan kengroq mafkuraviy hamda tizimli o‘zgarishlar fonida yuz bermoqda. Yangi islohotlar qatoriga quyidagilar kiritilgan:
"Woke" madaniyatiga barham berish: Turli-tumanlik va inklyuzivlik (DEI) dasturlarini to‘liq bekor qilish.
Jangovar bo‘linmalarni qayta ko‘rib chiqish: Ayol harbiy xizmatchilar ishtirok etadigan quruqlikdagi jangovar bo‘linmalar tarkibini tahlil qilish.
Tibbiy va jismoniy yangi mezonlar: Erkak harbiylar uchun testosteron tanqisligi tekshiruvini joriy etish hamda transgenderlarning xizmat qilishini taqiqlash.
Yagona standartlar: Jismoniy tayyorgarlik talablarini barcha uchun erkaklar normativlari darajasida tenglashtirish.
Kongressning keskin qarshiligi: "Institutsional tozalash"
Hegsethning ushbu agressiv strategiyasi Kapitoliyda darhol siyosiy to‘qnashuvlarni keltirib chiqardi. Bir qator qonunchilar buni harbiy rahbariyatni professionallikdan ko‘ra siyosiy sadoqat belgisiga ko‘ra elakdan o‘tkazish, ya’ni "tozalash" deb baholadi. [7]
Demokrat senator Mark Kelli (sobiq harbiy dengizchi uchuvchi):
"U harbiy rahbariyatga nisbatan qandaydir shaxsiy gina-qudurat bilan yondashmoqda. Vazir armiyamizning butun boshli ajoyib yetakchilar avlodini tizimdan haydayapti. Bu yo‘qotish o‘rnini qoplash uchun endi yana bir avlod kerak bo‘ladi."
[7] Respublikachi senator Mayk Raunds (Senat Qurolli kuchlar qo‘mitasi a’zosi):
"Agar bu chora faqatgina haddan tashqari shishirib yuborilgan yuqori boshqaruv qatlamini ixchamlashtirishga qaratilgan bo‘lsa, unda mantiq bor. Biroq men avval buning aniq natijalarini ko‘rishni istayman."
[8] 24 dan ortiq yuqori martabali generallar lavozimidan chetlatildi
Tramp ma’muriyati hozirgacha 24 nafardan ziyod eng yuqori darajali harbiy qo‘mondonlarni ishdan bo‘shatdi yoki nafaqaga ketishga majbur qildi. Ular orasida quyidagi nufuzli shaxslar bor:
General Rendi Jorj — Armiya shtabi boshlig‘i.
General CQ Braun — Shtab boshliqlari birlashgan qo‘mitasi raisi.
Admiral Liza Franchetti — Harbiy-dengiz operatsiyalari rahbari.
Vitse-admiral Shoshana Chatfild — AQShning NATOdagi harbiy vakili. [6, 8]
Rasmiy ravishda bu bo‘shatishlarga aniq sabab ko‘rsatilmagan bo‘lsa-da, kuzatuvchilar buni mazkur generallarning o‘tmishda inklyuzivlik tashabbuslarini qo‘llab-quvvatlagani bilan bog‘lamoqda.
Qonunchilikka ko‘ra, armiyadagi generallar va admirallar kvotasi qonun bilan cheklangan. Biroq Oq uy Kongressga yangi nomzodlar ro‘yxatini tasdiqlash uchun yubormaslik yo‘li bilan bu yuqori lavozimlarni shunchaki bo‘sh qoldirish taktikasi orqali shtatlarni qisqartirishni rejalashtirmoqda.
Agar ushbu islohotlar fonida AQSh armiyasining kelgusi xalqaro missiyalari yoki Pentagondagi boshqa kadrlar almashinuvi haqida batafsil tahlil kerak bo‘lsa, ma’lum qilishingiz mumkin.
