Yevropa Ittifoqining tashqi siyosat bo‘yicha oliy vakili Kaja Kallas Anqara sammiti arafasida bergan intervyusida NATO ittifoqchilari birdamligini mustahkamlash muhimligini ta’kidladi. Kallasning qayd etishicha, transatlantik aloqalar bosim ostida qolgan hozirgi murakkab sharoitda ittifoqchilarning birlashuvi nafaqat ichki barqarorlik, balki raqiblar uchun ham kuchli signaldir.
Kallas Turkiyaning geosiyosiy ahamiyatini e’tirof etib, mudofaa sanoati va mintaqaviy xavfsizlikni ta’minlashdagi markaziy o‘rnini alohida ta’kidladi. U Anqara bilan hamkorlikni Yaqin Sharq va Kavkazdagi vaziyat, shuningdek, migratsiya masalalari bo‘yicha hal qiluvchi omil deb atadi.
Mudofaa siyosati borasida Kallas Yevropa qo‘shma armiyasini yaratish o‘rniga, milliy armiyalar o‘rtasidagi muvofiqlikni oshirish va mudofaa xarajatlarini samarali taqsimlash zarurligini bildirdi. U Ukraina urushi tajribasidan kelib chiqib, yangi harbiy texnologiyalar, xususan, dronlarga qarshi mudofaa tizimlariga investitsiya kiritish muhimligiga e’tibor qaratdi.
Yaqin Sharqdagi vaziyatga to‘xtalar ekan, Kallas Yevropa Ittifoqi ikki davlatli yechimni qo‘llab-quvvatlashda qat’iy ekanini ma’lum qildi. U noqonuniy aholi punktlari va zo‘ravonliklar tinchlik o‘rnatish jarayoniga jiddiy to‘siq bo‘layotganini qayd etdi. Isroil bilan bo‘lgan keskinliklarga qaramay, Kallas muloqotni davom ettirish va o‘z pozitsiyasini ochiq bildirish zarurligini ta’kidladi.
Xulosa o‘rnida Kallas, xalqaro xavfsizlik tahdidlari mintaqaviy xususiyatga egaligi bois, Yevropa Ittifoqi va Turkiya o‘rtasidagi strategik aloqalar har qachongidan ham dolzarb ahamiyat kasb etayotganini bildirdi.Yevropa Ittifoqining tashqi siyosat va xavfsizlik masalalari bo‘yicha Oliy vakili Kaja Kallas Anqarada o‘tadigan NATO sammiti mudofaa ittifoqi jiddiy muammolarga duch kelayotgan bir pallada muhim ahamiyat kasb etishini va ittifoqchilar birdamligi har qachongidan ham zarurligini ta’kidladi.
"Har bir sammit arafasida uni tarixiy deb atashadi, lekin bu safargisi haqiqatan ham juda muhim. Transatlantik aloqalar og‘ir bosim ostida ekan, birdamlikni namoyon etish nafaqat ittifoqning o‘zi, balki raqiblarimiz uchun ham nihoyatda muhimdir", – dedi Kallas dushanba kuni Anadoluga bergan intervyusida.
Kallas Turkiyaning geosiyosiy masalalardagi markaziy o‘rni sababli, safar davomida Yevropa komissarlari hamrohligida kengayish va migratsiya masalalarini muhokama qilishini bildirdi. U NATO kun tartibidagi ustuvor vazifalar sifatida mudofaa ishlab chiqarishini oshirish, qarshilik (deterrence) imkoniyatlarini mustahkamlash hamda Ukrainani qo‘llab-quvvatlash masalalarini qayd etdi.
Yevropa qo‘shma armiyasi g‘oyasiga to‘xtalar ekan, Kallas a’zo davlatlarning milliy armiyalari allaqachon NATO mudofaa tizimining tarkibiy qismi ekanligini ta’kidladi: "Har bir a’zo davlat uchun alohida armiya yaratib, uni Yevropa rahbariyatiga bo‘ysundirish imkonsiz. Tahdidlar mintaqaviy bo‘lgani uchun, javob ham mintaqaviy bo‘lishi kerak". U mudofaa sohasiga investitsiyalarni ko‘paytirish va davlatlar o‘rtasidagi muvofiqlikni kuchaytirishga chaqirdi. Shuningdek, qimmatbaho resurslardan unumli foydalanish maqsadida qo‘shma xarid dasturlarini amalga oshirish hamda Ukraina urushidan olingan saboqlar, xususan, dronlarga qarshi mudofaa texnologiyalarini rivojlantirish muhimligini qo‘shimcha qildi.
Turkiyaning mintaqaviy barqarorlikdagi o‘rni
Kallas Turkiyani "NATOdagi ikkinchi yirik armiyaga ega" davlat deb atab, uning mudofaa sanoati salohiyatini yuqori baholadi. U Turkiyaning Yevropa xavfsizligi va mintaqaviy barqarorlikdagi muhim rolini e’tirof etib, "Kavkaz va kengroq xavfsizlik muhitidagi rivojlanishlar sababli Turkiya bilan yaqindan suhbatlar o‘tkazishimiz kerak", – dedi. Ayni vaqtda, Kallas Anqara va Bryussel munosabatlarida Kipr masalasi dolzarbligicha qolayotganini va BMT Bosh kotibi Antonio Guterresning sa’y-harakatlarini qo‘llab-quvvatlashini bildirdi. "Tinch yo‘l bilan sulhga erishilsa, ko‘p masalalar yechilishi mumkin", – dedi u.
Kallas Turkiyani migratsiya, mintaqaviy barqarorlik va Yaqin Sharqdagi vaziyat bo‘yicha "strategik ahamiyatga ega hamkor" deb ta’rifladi.
Yaqin Sharqdagi vaziyat va ikki davlatli yechim
Yevropa Ittifoqi falastinliklarni va ikki davlatli yechimni qo‘llab-quvvatlashda qat’iy ekanini ta’kidlagan Kallas, Isroilning noqonuniy aholi punktlari va zo‘ravonliklari bu yechimni imkonsiz qilayotganini qayd etdi. Isroil TIV rahbari bilan yuzaga kelgan kelishmovchiliklarga munosabat bildirarkan, u muloqotdan voz kechishni to‘g‘ri deb bilmasligini aytdi: "Muloqot tashvishlarni bildirish va ovozimizni eshittirishning eng yaxshi yo‘lidir".
Xalqaro muhit murakkablashib borayotgan bir davrda hamkorlar o‘rtasidagi yaqin aloqa va Turkiya bilan o‘zaro muloqot har qachongidan ham zarur ekanligini ta’kidlab, Kallas Yevropa Ittifoqi va Turkiya o‘rtasidagi hamkorlik mintaqaviy barqarorlik uchun asosiy omil bo‘lib qolishini qayd etdi.
