Germaniya mudofaa vaziri o‘rinbosari Nils Shmidning ta’kidlashicha, ushbu hafta Anqarada o‘tadigan NATO sammiti AQSh prezidenti Donald Trampga Yevropa ittifoqchilari alyans salohiyatini oshirishga va yuklamani o‘z zimmalariga olishga tayyor ekanliklarini namoyish etadi.
“Tramp ishonch bilan ayta oladiki, yukni taqsimlash — bu shunchaki shior emas, u amalda bajarilmoqda. Biz buni nafaqat Germaniyada, balki boshqa Yevropa mamlakatlarida ham ko‘ryapmiz”, — dedi Nils Shmid Anadolu agentligiga bergan eksklyuziv intervyusida. “Biz Anqara sammitidan birlikning aniq signalini kutmoqdamiz, transatlantik bog‘lamni mustahkamlashni va NATO kollektiv mudofaa uchun markaziy institut ekanligini ochiq ko‘rsatishni istaymiz.”
7–8-iyul kunlari Turkiya poytaxtida bo‘lib o‘tadigan sammit barcha NATO a’zolari yetakchilari, yuqori harbiy qo‘mondonlar hamda mudofaa va tashqi ishlar vazirlarini jamlaydi. Trampning Yevropa ittifoqchilari bilan munosabatlar taranglashgan bir davrda sammitda ishtirok etish qarori yig‘ilish ahamiyatini yanada oshirdi.
Trampning ittifoqchilar mudofaa xarajatlarini yetarlicha ta’minlamayotgani haqidagi tanqidlariga javoban, Shmid a’zolar byudjetlarni sezilarli darajada oshirayotganini va 2025-yildagi Gag sammitida belgilangan maqsadlar sari harakat qilayotganini qayd etdi. Eslatib o‘tamiz, yetakchilar mudofaa xarajatlari mezonini YaIMning kamida 3,5 foizigacha (avvalgi 2 foiz o‘rniga) oshirishga kelishib olgandi.
“Barcha Yevropa ittifoqchilari 2 foizlik xarajat mezonini oshib o‘tishgan va ko‘plari 3,5 foizli marraga yaqinlashmoqda”, — dedi Shmid. “AQShdan keyin NATOdagi ikkinchi yirik iqtisodiyot bo‘lgan Germaniya bu maqsadni 2035-yilda emas, balki 2029-yilga kelib bajarishni rejalashtirgan.”
Anqara sammitida xarajatlar bo‘yicha erishilgan yutuqlar ko‘rib chiqilishi hamda AQShning Yevropadagi xavfsizlik kafolatlari, Amerika qo‘shinlari sonidagi o‘zgarishlar va Vashingtonning Yevropa mudofaasiga ko‘maklashishdagi o‘rni masalalarida aniqlik kiritilishi kutilmoqda.
AQSh qo‘shinlarining olib chiqilishi
Shmid Tramp ma’muriyatining Yevropadagi qo‘shinlar sonini qisqartirish rejasi kutilmagan hol bo‘lmaganini ta’kidladi. Uning so‘zlariga ko‘ra, AQSh strategik e’tiborini Yevropadan Hind-Tinch okeani mintaqasiga o‘zgartirgani sababli bu kabi siljishlar kutilayotgan edi.
Yevropa ittifoqchilari yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan kadrlar va imkoniyatlardagi bo‘shliqlarni bartaraf etishga tayyorlanmoqda, biroq har qanday qisqartirish ehtiyotkorlik bilan muvofiqlashtirilishi shart. “Biz Yevropaliklar kelgusi yillarda yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan bo‘shliqlarni birgalikda to‘ldira olishimizga ishonamiz. Muhimi, bu jarayonni ittifoqchilar o‘rtasida kelishilgan holda amalga oshirishdir”, — dedi vazir o‘rinbosari.
“NATO yanada Yevropaliklashadi”
Shmid Germaniya Yevropa ittifoqchilari va Yevropa Ittifoqi hamkorlari bilan yangi bosqichga moslashish ustida ishlayotganini bildirdi. Uning maqsadi — Yevropaning harbiy salohiyatini oshirish va mudofaa sanoati hamkorligini chuqurlashtirishdir.
“NATOni yanada Yevropalik qilishimiz kerak, shunda u kuchli transatlantik bog‘lam sifatida qoladi”, — dedi u. Uning qayd etishicha, Yevropa Ittifoqi mudofaa tashabbuslari NATO tuzilmalarini takrorlamasligi, balki ularni to‘ldirishi kerak. Shuningdek, bu jarayon inklyuziv bo‘lishi va Buyuk Britaniya, Norvegiya hamda Turkiya kabi YIga a’zo bo‘lmagan NATO hamkorlari bilan yaqindan ishlash imkonini berishi lozim.
“Biz vaqt bosimi ostidamiz, chunki NATO 2029-yilga tayyorlanmoqda. Harbiy baholashlarga ko‘ra, o‘n yillik oxiriga kelib, Rossiya Sharqiy Yevropadagi a’zo mamlakatlarga to‘g‘ridan-to‘g‘ri xavf tug‘dirishi mumkin”, — deya xulosa qildi Shmid.
