AQSH–Eron sulhi: Dunyo hamjamiyati ehtiyotkorona optimizm bilan munosabat bildirmoqda

AQSH va Eron o‘rtasida erishilgan ikki haftalik o‘t ochishni to‘xtatish kelishuvi xalqaro maydonda keng aks-sado berishda davom etmoqda. Aksariyat davlatlar ushbu qadamni quvvatlab, tomonlarni bosiqlikka va doimiy diplomatik yechim sari intilishga chaqirmoqda.

Prezident Donald Trampning Eronga nisbatan bergan ultimatumi (mamlakatni yo‘q qilish bilan tahdid qilingan muddat) tugashiga atigi bir soat qolganda erishilgan ushbu kelishuv global miqyosda xavotirlarni biroz yumshatdi. Tehronning jahon iqtisodiyoti uchun hayotiy muhim bo‘lgan Hormuz bo‘g‘ozini (neft, gaz va o‘g‘itlar tashiladigan asosiy yo‘l) vaqtincha ochishga roziligi bozorlardagi keskinlikni pasaytirdi.

Xalqaro munosabatlar va yetakchi davlatlar pozitsiyasi

• BMT: Bosh kotib Antonio Guterres kelishuvni ijobiy baholab, janglar qayta boshlanmasligi uchun barcha tomonlarni "doimiy va keng qamrovli tinchlik sari yo‘l ochishga" chaqirdi.

• Turkiya: Anqara sulhni olqishlab, Islomobodda o‘tkazilishi kutilayotgan muzokaralarga har tomonlama yordam berishga tayyorligini bildirdi.

• Pokiston: Bosh vazir Shehbaz Sharif ushbu kelishuvni "donolik belgisi" deb atadi va tomonlarni 10-aprel kuni Islomobodda o‘tadigan yakuniy muzokaralarga taklif qildi.

• Xitoy: Pekin ham mojaroni siyosiy vositalar bilan hal qilish tarafdori ekanini bildirib, ushbu jarayonda o‘z hissasini qo‘shganini ma’lum qildi.

Mintaqaviy va global munosabatlar

• Rossiya: Dmitriy Medvedev sulhni sog‘lom fikr g‘alabasi deb atadi, biroq iqtisodiy jihatdan "arzon neft bo‘lmasligi" haqida ogohlantirdi.

• Malayziya: Anvar Ibrohim Eronning 10 bandlik rejasini ijobiy o‘zgarish deb baholadi va yechim faqat Eron bilan cheklanib qolmay, Iroq, Livan, Yaman va G‘azodagi inqirozlarni ham qamrab olishi kerakligini ta’kidladi.

• Yevropa Ittifoqi (Germaniya, Britaniya, Fransiya): Yevropa yetakchilari sulhni "bir lahzalik yengillik" deb atab, uning Livan hududiga ham tatbiq etilishini va doimiy kelishuvga aylanishini istashlarini bildirdilar.

Alohida pozitsiyalar

• Isroil: Bosh vazir Netanyaxu ma’muriyati sulhni qo‘llab-quvvatlashini aytsa-da, qat’iy shartlar qo‘ydi: Eron bo‘g‘ozlarni to‘liq ochishi va barcha hujumlarni to‘xtatishi shart. Shuningdek, Isroil bu sulh Livanni qamrab olmasligini alohida urg‘uladi.

• Ispaniya: Tashqi ishlar vaziri Xose Manuel Albanes Trampning ultimatumini "insoniyat uchun mutlaqo qabul qilib bo‘lmas" deb atadi va dunyo halokat yoqasiga kelib qolganiga e’tibor qaratdi.