Chanoqqal’a G‘alabasi va Shahidlarni Xotirlash Kuni munosabati bilan Prezident Erdo‘g‘anning murojaati
Turkiya Prezidenti Rajab Toyyib Erdo‘g‘an chorshanba kuni Birinchi jahon urushi davridagi Usmonli imperiyasining Gelibolu harakati davomida qo‘lga kiritilgan tarixiy Chanoqqal’a g‘alabasini yodga oldi.
Prezident Erdo‘g‘an 18-mart — Shahidlarni xotirlash kuni va Chanoqqal’a dengiz g‘alabasining 111-yilligiga bag‘ishlangan murojaatida shunday dedi: “Chanoqqal’a — nafaqat jang, balki iymon, fidoyilik, vatan ishqi va milliy g‘urur tuyg‘usining butun dunyoga e’lon qilingan betakror dostonidir.”
Prezident huzuridagi Kommunikatsiya boshqarmasi tomonidan e’lon qilingan ushbu murojaatda, Erdo‘g‘an mazkur yubiley tadbirlari yuksak iftixor va hayajon bilan nishonlanayotganini ta’kidladi.
“Chanoqqal’ani o‘tilmas (fath etib bo‘lmas) qilgan qahramonlarni cheksiz minnatdorlik va ehtirom bilan yod etamiz”, deya ta’kidladi Erdo‘g‘an. Shuningdek, u: “Iymonga to‘la qalblar bilan olib borilgan Chanoqqal’a kurashi tarixiy burilish nuqtasiga aylandi va xalqimiz ozodlik hamda mustaqilligidan hech qachon voz kechmasligini amalda isbotladi”, deb qo‘shimcha qildi.
Prezident o‘z nutqida Anadoluning barcha burchaklaridan kelgan qahramonlar vatanni himoya qilish uchun maydonga chiqqanini, millatimiz erkagu ayol, yoshu qari bo‘lib “bir tanu bir jon” sifatida yurtini himoya qilganini yodga oldi. Erdo‘g‘an: “Ajdodlarimiz ko‘rsatgan bu ulkan qarshilik nafaqat vatanimiz taqdirini, balki dunyodagi barcha mazlum xalqlarning ham istiqbolini o‘zgartirib yubordi. Chanoqqal’adagi qahramonlik — birodarlik, birdamlik va mushtarak taqdirimizning eng qudratli timsolidir”, dedi.
Chanoqqal’a jangi haqida qisqacha
Dunyo tarixidagi eng shiddatli to‘qnashuvlardan biri bo‘lgan Chanoqqal’a jangida bundan 111 yil muqaddam o‘n minglab askarlar halok bo‘lgan edi.
Mazkur jang 1915-yil 25-apreldan 1916-yil 9-yanvargacha davom etgan. Britaniya va Fransiya kuchlari Rossiya imperiyasiga xavfsiz dengiz yo‘lini ochish va ittifoqchisini qurol-yarog‘ bilan ta’minlash maqsadida Gelibolu yarim orolini egallashga urinishgan edi. Ularning asosiy maqsadi Usmonli imperiyasining poytaxti bo‘lmish Istanbulni ishg‘ol qilish bo‘lgan.
Biroq turk qo‘shinlari dengizdan uyushtirilgan hujumni mardona qaytardi. Sakkiz oy davom etgan qonli janglarda har ikki tomondan ham ko‘plab qurbonlar berildi. Quruqlikdagi harakatlar ham muvaffaqiyatsizlikka uchragach, bosqinchi kuchlar ortga chekinishga majbur bo‘ldi.
Ittifoqchilarga qarshi qo‘lga kiritilgan ushbu buyuk g‘alaba turk xalqining ruhini ko‘tardi. Bu g‘alaba keyinchalik 1919–1922-yillardagi Turkiya mustaqillik urushiga zamin yaratdi va natijada 1923-yilda imperiya qoldiqlaridan yangi Turkiya Respublikasi tashkil topdi.
