Yevrosiyoning eng qudratli yetakchilari rivojlanayotgan munosabatlar, azaliy raqobat va mintaqaviy mojarolar soyasida o‘tadigan Shanxay hamkorlik tashkiloti (SHHT) sammitida qatnashish uchun kelasi hafta Qirg‘iziston poytaxti Bishkekda uchrashadi.
Xitoy Davlat raisi Si Szinpin, Hindiston Bosh vaziri Narendra Modi va Rossiya Prezidenti Vladimir Putin tashkilot tuzilganining 25 yilligi munosabati bilan 1-sentyabr kuni bo‘lib o‘tadigan Davlat rahbarlari sammitida ishtirok etadi.
Uchrashuv Xitoy va Hindiston o‘rtasida yillar davom etgan chegara keskinliklaridan keyin munosabatlar yumshayotgan, Hindiston va Pokiston esa 2025-yildagi qisqa muddatli to‘qnashuv oqibatlarini bartaraf etishga urinayotgan bir davrda o‘tkaziladi.
Tehron AQSHning kuchayib borayotgan iqtisodiy bosimiga duch kelayotgan bir paytda, Eron Prezidenti Mas’ud Pezeshkiyon ham sammitda qatnashadi. Yaqin Sharq, Ukraina va Afg‘onistondagi mojarolar hamda beqarorlik muzokaralarning asosiy mavzularidan bo‘lishi kutilmoqda.
Shanxay hamkorlik tashkiloti (SHHT) nima?
Shanxay hamkorlik tashkilotining ildizlari Sovet Ittifoqi parchalanishidan keyin harbiy keskinlikni kamaytirish va chegara masalalarini hal etish maqsadida Xitoy, Rossiya, Qozog‘iston, Qirg‘iziston va Tojikiston tomonidan 1996-yilda tashkil etilgan “Shanxay beshligi”ga borib taqaladi. Tashkilot 2001-yilda O‘zbekiston qo‘shilgach, rasman tuzildi.
SHHT qariyb 3,4 milliard kishilik aholi va jahon yalpi ichki mahsulotining taxminan 25 foizini qamrab oladi. NATO yoki Yevropa Ittifoqidan farqli ravishda, SHHT na harbiy ittifoq, na iqtisodiy birlashma hisoblanadi. U xavfsizlik sohasidagi hamkorlik, iqtisodiy aloqalar va diplomatiya uchun platforma vazifasini bajaradi.
Bishkekdagi muhim uchrashuvlar
Himolay chegarasidagi kelishmovchiliklar sababli yillar davom etgan keskinlikdan keyin munosabatlarni yaxshilashga intilayotgan Si va Modining sammit doirasidagi uchrashuvlari alohida e’tibor bilan kuzatiladi.
Kashmir asosiy keskinlik manbai bo‘lib qolayotgan bir sharoitda, sammit Modi va Pokiston Bosh vaziri Shahboz Sharifni ikki mamlakat o‘rtasidagi qisqa muddatli to‘qnashuvdan bir yildan ortiq vaqt o‘tib ilk bor bir joyda jamlaydi.
Eronning IRNA rasmiy axborot agentligiga ko‘ra, AQSH Tehron bilan hamkorlik qilayotgan mamlakat va tashkilotlarga nisbatan ikkilamchi sanksiyalarni kuchaytirish bilan tahdid qilayotgan bir paytda, Pezeshkiyonning sammit doirasida Putin bilan uchrashishi rejalashtirilgan.
