Ispaniyada iyun-avgust oylari oralig‘ida issiqlik bilan bog‘liq 5 mingdan ortiq o‘lim holati qayd etildi. Seshanba kuni e'lon qilingan Jamoat salomatligi instituti ma'lumotlariga ko‘ra, bu ko‘rsatkich 2015-yildan beri rasmiy statistika yuritila boshlanganidan buyon mutlaq rekord hisoblanadi.
Bir qator favqulodda yozgi issiq to‘lqinlari Yevropa bo‘ylab minglab ortiqcha o‘limlarga sabab bo‘ldi. Qit'aning iqlim monitoringi xizmati G‘arbiy Yevropada kuzatilgan iyun-iyul oylari tarixdagi eng issiq davr bo‘lganini ma'lum qildi.
Karlos III nomidagi Sog‘liqni saqlash instituti ma'lumotlariga ko‘ra, iyun-avgust oylarida qayd etilgan 5 111 ta issiqlik bilan bog‘liq o‘lim 2022-yilning shu davridagi 4 652 kishilik oldingi rekord ko‘rsatkichdan ham oshib ketdi.
Bu raqam, shuningdek, o‘tgan yilning shu davrida qayd etilgan 3 651 ta o‘lim hamda 2024-yilning shu uch oyi uchun qayd etilgan 1 977 taga nisbatan ham sezilarli darajada ko‘pdir.
Ushbu ma'lumotlar Ispaniyaning O‘limni kuzatish tizimi (MoMo) ko‘rsatkichlari asosida hisoblab chiqilgan. MoMo butun mamlakat bo‘ylab kundalik o‘lim holatlarini kuzatib boradi va ularni tarixiy tendensiyalar bilan taqqoslaydi.
Tizim, shuningdek, o‘lim ko‘rsatkichlari keskin oshishining ehtimoliy sabablarini baholash uchun milliy ob-havo agentligi – AEMETning ob-havo ma'lumotlari singari tashqi omillarni ham inobatga oladi.
MoMo o‘lim holatlari va yuqori haroratlar o‘rtasidagi to‘g‘ridan-to‘g‘ri sabab-oqibat bog‘liqligini qat'iy tasdiqlay olmasa-da, u issiqlik ehtimoliy halokat omili bo‘lgan holatlarni eng ishonchli baholaydigan asosiy indikator hisoblanadi.
Yurak xurujlari va insultlar – asosiy sabablar
Issiqlikka bog‘liq ortiqcha o‘limlarning aksariyati tana haroratini barqaror saqlashga urinish natijasida kelib chiqadigan yurak xurujlari va insultlar bilan bog‘liqdir.
Olimlar insoniyatning qazilma yoqilg‘ilarni yoqishi bilan bog‘liq iqlim inqirozi Yevropadagi ekstremal issiqlik davrlarini yanada uzoqroq, kuchliroq va tez-tez takrorlanadigan qilayotgani haqida uzoq vaqtdan beri ogohlantirib kelishmoqda.
AEMET agentligi iyul oyini materik Ispaniyada 1961-yildan buyon yuritib kelinayotgan kuzatuvlar tarixidagi eng issiq oylardan biri deb e'lon qildi. Shu bilan birga, qurg‘oqchilikdan aziyat chekayotgan Yevropaning keng hududlarida yangi harorat rekordlari qayd etildi.
Jazirama issiq va namlik yetishmasligi o‘rmon yong‘inlari uchun qulay sharoit yaratdi. Ispaniya iyul oyida so‘nggi yillardagi eng og‘ir yong‘in ofatlaridan birini boshidan kechirdi va bu Madriddan bir necha o‘n kilometr masofada o‘n minglab odamlarning evakuatsiya qilinishiga sabab bo‘ldi.
Sentyabr oyi uchun odatdagidan yuqori haroratlar bu hafta Ispaniyani qamrab olishi kutilmoqda. Prognozlarga ko‘ra, mamlakatning janubi va g‘arbiy hududlarida havo harorati 40 darajadan oshishi mumkin.
