BMT Bosh kotibi Antonio Guterrish dushanba kuni Isroilning ishg‘ol ostidagi G‘arbiy qirg‘oqdagi ayrim hududlarni davlat mulki deb e’lon qilish qarorini qoraladi. Guterrishning notig‘i Stefan Dujarrik o‘tkazilgan matbuot anjumanida, Bosh kotib 2025-yil may oyidagi kabinet qaroridan so‘ng Isroil hukumatining 15-fevralda ishg‘ol ostidagi G‘arbiy qirg‘oqning C mintaqasida yerlarni ro‘yxatga olish jarayonlarini qayta boshlash qarorini qoralashini bildirdi. Dujarrik bu harakat falastinliklarni mulkidan mahrum qilishi va hududdagi Isroil nazoratini kengaytirishi mumkinligi haqida ogohlantirdi.
Dujarrik, Isroilning ishg‘ol ostidagi Falastin hududlarida davom etayotgan mavjudligi bilan birga, bunday choralar nafaqat barqarorlikni buzishini, balki Xalqaro adliya sudi eslatganidek, qonunga xilof ekanini qayd etdi. Bu bayonot Isroil hukumatining G‘arbiy qirg‘oqdan Falastin yerlarini davlat mulki sifatida ro‘yxatdan o‘tkazish taklifini ma’qullaganidan bir kun o‘tib yangradi. Isroil davlat televideniyesi ushbu taklif Moliya vaziri Bezalel Smotrich, Adliya vaziri Yariv Levin va Mudofaa vaziri Israel Katz tomonidan taqdim etilganini bildirdi.
Falastinliklar bu choralarni G‘arbiy qirg‘oqni rasman qo‘shib olishning boshlanishi va hududning katta qismini amalda egallashga qaratilgan odim deb hisoblaydilar. Ular bu harakatlar BMT tomonidan tasdiqlangan ikki davlatli yechimga putur yetkazishini ta’kidlamoqdalar. Isroilni bu choralarni tezda bekor qilishga chaqirgan Guterrish, maydondagi mavjud yo‘nalish ikki davlatli yechim ehtimolini yo‘qqa chiqarayotgani haqida ogohlantirdi. Dujarrik, Bosh kotibning Sharqiy Quddusni ham o‘z ichiga olgan ishg‘ol ostidagi G‘arbiy qirg‘oqdagi barcha Isroil turar joylari va ular bilan bog‘liq rejimning hech qanday huquqiy haqiqiyligi yo‘qligini hamda bu holat xalqaro huquqni ochiqdan-ochiq buzish ekanini yana bir bor takrorlaganini aytdi.
Shuningdek, Guterrish barcha tomonlarni Xavfsizlik Kengashining tegishli qarorlari va xalqaro huquq doirasida, doimiy tinchlikning yagona yo‘li bo‘lgan muzokaralar orqali erishiladigan ikki davlatli yechimni himoya qilishga chaqirdi.
Oslo kelishuvlari
Ishg‘ol ostidagi G‘arbiy qirg‘oqning hozirgi ma’muriy tuzilishi, asosan, hududni A, B va C mintaqalariga ajratgan 1993-yilgi Oslo kelishuvlariga asoslanadi. A mintaqasi G‘arbiy qirg‘oqning taxminan 18 foizini tashkil etadi, yirik Falastin shaharlarini qamrab oladi va Falastin fuqarolik hamda harbiy kuchlari nazorati ostidadir. B mintaqasi hududning taxminan 22-23 foiziga to‘g‘ri keladi va Falastin fuqarolik ma’muriyati hamda Isroil xavfsizlik nazorati ostida qolmoqda. C mintaqasi esa G‘arbiy qirg‘oqning taxminan 60 foizini qamrab oladi. Birlashgan Millatlar Tashkilotiga ko‘ra, bu yer to‘liq Isroil ishg‘oli ostidadir va Falastinning kelajakdagi shahar o‘sishi, qishloq xo‘jaligi hamda chorvachilik uchun zarur bo‘lgan yer zaxiralarining ko‘p qismini o‘z ichiga oladi. Hozirda C mintaqasida taxminan 150.000 falastinlik istiqomat qiladi.
