Liviya parlamentining Turkiya bilan dengiz yurisdiksiyasi hududlarini belgilash to‘g‘risidagi kelishuvni tasdiqlashi Anqaraning Sharqiy O‘rta yer dengizidagi mavqeyini mustahkamladi va Gretsiyaning diplomatik strategiyasiga jiddiy ta’sir ko‘rsatdi.
2019-yilda imzolangan Turkiya–Liviya kelishuviga uzoq vaqtdan beri qarshi chiqayotgan Gretsiya Liviyadagi siyosiy bo‘linishlar uning tasdiqlanishiga to‘sqinlik qiladi, deb hisoblagan edi. Biroq 20-oktabr kuni Liviyaning Bing‘ozi shahridagi Vakillar palatasi kelishuvni bir ovozdan tasdiqladi. Tripolidagi Oliy davlat kengashi ham bu qarorni ijobiy baholadi.
Turkiya so‘nggi oylarda Liviyaning sharqiy va g‘arbiy hududlari bilan diplomatik aloqalarni kuchaytirdi. Tashqi ishlar vaziri Hakan Fidan avgust oyida Bing‘oziga tashrif buyurib, Xalifa Haftar bilan muzokaralar o‘tkazdi.
2019-yil 27-noyabrda imzolangan kelishuv 8-dekabrda kuchga kirgan va BMT kotibiyatida 56119-raqam bilan ro‘yxatdan o‘tkazilgan edi.
Gretsiya ushbu kelishuv xalqaro huquqqa zid ekanini va o‘zining dengiz hududlariga bo‘lgan huquqlarini buzishini ta’kidlamoqda. Turkiya esa orollarga dengiz chegaralarini belgilashda avtomatik ravishda to‘liq huquq berilmasligi kerakligini ilgari surmoqda.
Anqara xalqaro sudlarning ayrim qarorlari ham dengiz chegaralarini belgilashda geografik sharoitlar va materik qirg‘oqlarining ahamiyatini tasdiqlashini qayd etmoqda.
Gretsiya Tashqi ishlar vazirligi 20-oktabr kuni kelishuvni «haqiqiy emas» deb e’lon qildi. Yevropa Ittifoqi ham Afinaning pozitsiyasini qo‘llab-quvvatladi. Biroq Turkiya bu e’tirozlar kelishuvning huquqiy maqomini o‘zgartirmasligini ta’kidlamoqda.
Misr ham Turkiya–Liviya kelishuviga qarshi chiqmoqda. Shu bilan birga, Ankara Misr Turkiya bilan dengiz chegaralari bo‘yicha kelishuv tuzgan taqdirda, Gretsiya bilan mavjud kelishuvga nisbatan 15 ming kvadrat kilometrdan ortiq qo‘shimcha dengiz hududiga ega bo‘lishi mumkinligini bildirmoqda. Bu hisob-kitoblar Turkiyaning pozitsiyasini aks ettiradi.
23-oktabr kuni Istanbulda uchrashgan Turkiya tashqi ishlar vaziri Hakan Fidan va Misr tashqi ishlar vaziri Badr Abdulati ushbu masalani muhokama qildi. Tomonlar maslahatlashuvlarni davom ettirish zarurligini ta’kidladi.
Liviyaning kelishuvni tasdiqlashi Turkiyaning Sharqiy O‘rta yer dengizidagi diplomatik mavqeyini mustahkamladi. Biroq Gretsiya va Misrning e’tirozlari davom etayotgani sababli mintaqadagi dengiz chegaralari bo‘yicha kelishmovchiliklar hanuz hal etilmagan.
