Suriya dushanba kuni milliy o‘zlikni mustahkamlash va iqtisodiyotga bo‘lgan ishonchni qayta tiklash maqsadida, puldagi nollarni hamda Asadlar oilasining portretlarini olib tashlagan yangi banknotlarni taqdim etdi.
Suriya Arab Axborot Agentligi (SANA) xabariga ko‘ra, taqdimot marosimi Damashqdagi Konferensiyalar saroyida Prezident Ahmad Shara va uning rafiqasi Latifa al-Durubi ishtirokida bo‘lib o‘tdi.
Shara va Markaziy bank raisi Abdulqodir Husriy Suriyaning moliyaviy tizimiga bo‘lgan ishonchni mustahkamlashni ko‘zlagan keng ko‘lamli pul islohoti boshlanayotganini e’lon qilib, yangi banknotlarni tanishtirdi.
Ma’muriy maslahatchi Abdulah al-Shamma aytishicha, suriyalik mutaxassislardan iborat guruh sharoitlarni baholash va xalqaro tajribani o‘rganish uchun Markaziy bank xodimlari bilan birga ishlagan. Uning so‘zlariga ko‘ra, strategiya “Markaziy bankning global muqobillar orasidagi o‘rnini qayta tiklash” maqsadida ilmiy asoslar asosida ishlab chiqilgan.
Shamma islohot besh asosga tayanishini bildirdi: pul-kredit siyosati va narxlar barqarorligi; muvozanatli va shaffof valyuta bozori; mustahkam bank tizimi; xavfsiz raqamli to‘lovlar; hamda barqaror moliyaviy inklyuziya orqali xalqaro moliyaviy integratsiya.
Shara taqdimotni “hech kim sog‘inmaydigan oldingi bosqichning yakuni va suriyaliklar intilayotgan yangi bosqichning boshlanishi belgisi” deb atadi.
Texnik jihatlarga to‘xtalgan Suriya prezidenti, eski pul birligidan ikki nolni olib tashlash o‘z-o‘zidan iqtisodiyotni yaxshilamasligini, ammo hisob-kitoblarni soddalashtirishini ta’kidladi.
Haqiqiy tiklanish ishlab chiqarishni oshirish, ishsizlikni kamaytirish va bank tizimini mustahkamlashga bog‘liqligini aytgan prezident banklarni “iqtisodiyotning tomirlari” deb atadi.
“Yangi milliy o‘zlik”
Nozik o‘tish davrida aholiga xotirjam bo‘lish chaqirig‘ini qilgan Shara, vahimaga tushmaslikni va eski banknotlarni almashtirishga shoshilmaslikni so‘rab, ortiqcha talab Suriya lirasining valyuta kursiga zarar yetkazishi mumkinligini ogohlantirdi.
Shara, shuningdek, inflyatsiyani oldini olish uchun likvidlikni bosqichma-bosqich kiritish bilan birga, “foyda orttirishni ko‘zlagan spekulyativ amaliyotlarni jinoyat deb biladigan” yangi madaniyatni shakllantirishga chaqirdi.
Yangi banknotlar dizayni haqida gapirar ekan, Shara ularning “yangi milliy o‘zlikni” aks ettirishini, shaxslarni ulug‘lashdan voz kechib, Suriya voqeligiga mos ramziy unsurlardan foydalanilganini aytdi va: “Odamlar keladi va ketadi,” dedi.
Dizaynlar “Suriyaning tarixiy xotirasi va an’anaviy mahsulotlarini jonlantiradi”, deya qo‘shimcha qilgan prezident, iqtisodiyot maqsadli ravishda oldinga siljishiga va islohotlar natijalari bosqichma-bosqich namoyon bo‘lishiga ishonch bildirdi. Shara, shuningdek, Suriyaning geosiyosiy o‘rni hamda mamlakatga nisbatan ortib borayotgan mintaqaviy va xalqaro qiziqishni misol keltirdi.
Asadlar hokimiyatining ag‘darilishi
Davlat telekanali Alikhbariyah TV Damashqdagi Markaziy bank binosida yangi banknotlar namoyish etilgan lazer shousi o‘tkazilganini xabar qildi.
Suriya aholisi hanuzgacha ko‘pchilik eski rejimning og‘ir davrlari bilan bog‘laydigan eski banknotlardan foydalanmoqda.
2000 suriya liralik banknotda ag‘darilgan prezident Bashar Asadning surati, 1000 liralik banknotda esa uning otasi Hofiz Asadning rasmi bor edi.
Dollarning taxminan 11 ming suriya lirasi atrofida savdo qilinishi fonida, fuqarolar kundalik ehtiyojlar uchun ko‘p miqdorda naqd pul olib yurishga majbur qilayotgan past xarid qobiliyatidan ham shikoyat qilmoqda.
Suriyaning yangi rahbariyati 2024-yil dekabr oyida Asad rejimi ag‘darilganidan buyon mamlakat bo‘ylab sharoitlarni yaxshilashga qaratilgan iqtisodiy va siyosiy islohotlarni boshladi.
Qariyb 25 yil davomida Suriya rejimini boshqargan Bashar Asad hokimiyatdan ag‘darilgach darhol Rossiyaga qochdi va shu bilan 1963-yildan beri hokimiyatda bo‘lgan Baas partiyasi boshqaruvi yakuniga yetdi.
Yanvar oyida Ahmad Shara rahbarligida yangi o‘tish davri ma’muriyati tuzildi.
