NATO mudofaa xarajatlarini oshirmoqda: Pit Xegset ittifoqchilarni "halollikka" chaqirdi
AQSh Mudofaa vaziri Pit Xegset Bryusseldagi NATO mudofaa vazirlari yig‘ilishida ittifoqchilarning mudofaa xarajatlarini oshirish borasidagi sa’y-harakatlarini ijobiy baholadi. Shunga qaramay, u ayrim davlatlar o‘z majburiyatlarini to‘liq bajarmayotganini ta’kidlab, "do‘stlar bir-biriga halol bo‘lishi kerak", deya qo‘shimcha qildi.
Ushbu muzokaralar iyul oyida bo‘lib o‘tadigan NATO sammiti arafasida AQSh prezidenti Donald Trampni ittifoqning samaradorligiga ishontirish maqsadida o‘tkazilmoqda. Prezident Tramp avvalroq Yevropani Eron bilan munosabatlar va mudofaa xarajatlari uchun tanqid qilgan edi.
Mudofaa budjetidagi o‘sish NATO Bosh kotibi Mark Rutte Yevropa va Kanada mudofaa xarajatlarini sezilarli darajada oshirganini ma’lum qildi:
2025-yilda qo‘shimcha 90 milliard dollar yo‘naltirilmoqda.
Bu mudofaa budjetining qariyb 20 foizga o‘sishini anglatadi.
Biroq ijobiy dinamikaga qaramay, ayrim ittifoqchilar, xususan, Sloveniya va Chexiya mudofaa uchun zarur bo‘lgan YaIMning 2 foizlik ko‘rsatkichidan pastda qolishi xavfi mavjud.
AQShning Yevropadagi harbiy mavjudligini qisqartirish rejasi Vashington Xitoyga e’tiborini qaratish fonida, Yevropadan o‘z mudofaa mas’uliyatini to‘liq o‘z zimmasiga olishni talab qilmoqda. Shu maqsadda Pentagon Yevropadagi NATO uchun ajratilgan harbiy aktivlarni qisqartirishni boshladi. Xabarlarga ko‘ra, bu jarayon:
F-16 va F-15 qiruvchi samolyotlarining uchdan bir qismini;
Razvedka samolyotlari, bombardimonchilar va dronlarni;
Suv osti kemalari va aviatashuvchi guruhlarni o‘z ichiga oladi.
Ushbu qisqartirishlar Yevropa mamlakatlarida xavfsizlik borasida xavotirlarni uyg‘otmoqda. Germaniya mudofaa vaziri Boris Pistorius bu o‘zgarishlar "tezkor" amalga oshirilayotganini qayd etib, Yevropa mudofaa tizimini to‘liq tiklash uchun vaqt kerakligini urg‘uladi.
Ukraina masalasi NATO sammiti doirasida ittifoqchilar Ukraina uchun harbiy yordamni mustahkamlash masalasini ham muhokama qilmoqda. Prezident Volodimir Zelenskiy Kiyevga qo‘llab-quvvatlovni oshirish va G7 doirasida Tramp bilan o‘tkazilgan ijobiy muzokaralar natijalarini mustahkamlash uchun NATO vazirlari yig‘ilishida ishtirok etishi kutilmoqda.
