Turkiya va Iroq munosabatlarining kelajak yo‘nalishi Anqara shahridagi panel munozaralarida markaziy o‘rin egalladi, unda mutaxassislar institutsional hamkorlikning kengayishi va umumiy xavfsizlik masalalarining ikki qo‘shni o‘rtasidagi aloqalarni tobora belgilab berayotganini aytdi.
Tadbir, "Yangi mintaqaviy dinamikalar va Turkiya-Iroq munosabatlarining kelajagi" deb nomlangan va Siyosiy, Iqtisodiy va Ijtimoiy Tadqiqotlar Jamg‘armasi (SETA) tomonidan uyushtirilgan, Turkiya va Iroqdan tahlilchilarni siyosiy, xavfsizlik va iqtisodiy o‘lchamlarni baholash uchun birlashtirdi.
Anadolu agentligining Strategik tahlil direktori Bilgay Duman Iroq mintaqada markaziy ahamiyatga ega ekanini va u yerda sodir bo‘layotgan voqealar Turkiyaga bevosita ta'sir ko‘rsatishini aytdi. Unga ko‘ra, Anqara siyosati Iroqning siyosiy birlikni ustuvor qo‘yadi va bu siyosat Bosh vazir Muhammad Shi'a al-Sudani hukumatida yangi sur'at olgan.
Turkiyaning Iroqdagi inqirozga yondashuvi
Dumanning aytishicha, 2019 yildagi Iroqdagi namoyishlar paytida Turkiyaning yanada institutsional va ehtiyotkor yondashuvi uning muvozanatli aktor sifatidagi imidjini mustahkamlashga yordam bergan, va ikki tomonlama aloqalar mintaqaviy raqobatlardan mustaqil ravishda rivojlanishi kerak. U PKK terror guruhi va DAESH mavjudligini chuqurroq birgalikdagi harakat uchun asosiy sohalar sifatida ko‘rsatdi. "Menimcha, Turkiya-Iroq munosabatlari mintaqaviy jarayonlardan mustaqil ravishda rivojlanishi kerak", — dedi Duman.
Turkiya va Iroq o‘rtasidagi nozik munosabatlar
Anadolu agentligining bosh muxbiri Mehmet Alaca munosabatlar institutsionalizatsiya davriga kirganini, ammo mintaqaviy tarangliklarga nisbatan nozik qolayotganini aytdi. U yaqindagi mintaqaviy voqealar joriy taraqqiyotni tezlashtirishi yoki hamkorlikni buzishi mumkinligini ta'kidladi. Vaqti-vaqti bilan Iroq siyosatida yuzaga keladigan suv masalalari haqida Alaca ba'zi ishtirokchilar bu muammoni provokatsion maqsadlarda ishlatayotganini, Turkiya esa uni doimiy ravishda gumanitar nuqtai nazardan ko‘rsatib kelayotganini bildirdi. U shuningdek, Bag‘dodning Shimoliy Iroqda PKKning mavjudligiga nisbatan Turkiyaning xavotirlariga nisbatan ko‘proq sezgir bo‘la boshlaganini qayd etdi, chunki Iroqda joylashgan Qandil tog‘lari terror guruhining asosiy bazasi deb hisoblanadi. Alaca Suriyadagi ma'muriyat va YPG terror guruhi o‘rtasidagi tarangliklarning yumshashi, undan keyingi tinchlik va integratsiya jarayonining Turkiya-Iroq munosabatlari uchun ijobiy oqibatlar keltirishi mumkinligini ham bildirdi.
"Anqara-Bag‘dod hamkorlikni chuqurlashtirish imkoniyatiga ega"
Iroq nuqtai nazaridan Bag‘dod universitetidan Adel Badavi Fors ko‘rfazi tarangliklari va AQSh bilan Eron o‘rtasidagi tortishuvlar ikkala mamlakatga ta'sir ko‘rsatadigan mo‘rt xavfsizlik muhitini yaratganini aytdi. Shunga qaramay, u Anqara va Bag‘dodning savdo va aloqalarni rivojlantirishga yo‘naltirilgan Rivojlanish yo‘li loyihasi orqali mintaqaviy hamkorlikni chuqurlashtirish uchun katta salohiyatga ega ekanligini qayd etdi.
Hivar el-Fikr Tadqiqot Markazidan Salam Jabbar G‘azzaga boshlangan Isroil hujumlari boshlanishidan beri beqarorlik ikkala davlatning muvozanatni saqlash qobiliyatini sinovdan o‘tkazganini, Turkiya Iroqning to‘rtinchi yirik savdo hamkori ekani va Iroqda beqarorlik Turkiya iqtisodiyotiga ham zarar yetkazishini ta'kidladi.
