Gruziya-Ozarbayjon chegarasi yaqinida halokatga uchragan samolyotda portlovchi modda topilmadi
Turkiya Mudofaa vazirligi o'tgan yilning noyabr oyida halokatga uchragan turk harbiy yuk samolyoti bilan bog'liq dastlabki topilmalar portlovchi modda izlarini ko'rsatmaganini ma'lum qildi.
Turkiya Milliy mudofaa vazirligi: C-130 halokatiga oid dastlabki tergov natijalari e’lon qilindi
Turkiya Milliy mudofaa vazirligi o‘tgan yilning kuzida Gruziya va Ozarbayjon chegarasi yaqinida qulagan C-130 harbiy-transport samolyoti bo‘yicha dastlabki tergov natijalarini ma’lum qildi. Ekspertiza xulosalariga ko‘ra, halokat joyida portlovchi moddalar izi aniqlanmagan.
Eslatib o‘tamiz, Turkiya Harbiy-havo kuchlariga tegishli C-130 yuk samolyoti 2025-yil 11-noyabr kuni Ozarbayjondan qaytayotgan chog‘ida halokatga uchragan edi. Bortda jami 20 kishi, jumladan, ekipaj a’zolari bo‘lgan.
Texnik ekspertiza va "qora quti" tahlili
Payshanba kuni "Mavi Vatan-2026" (Blue Homeland) o‘quv mashg‘ulotlari doirasida TCG Anadolu kemasida o‘tkazilgan haftalik matbuot anjumanida vazirlik so‘zchisi, kontr-admiral Zeki Akturk quyidagilarni ma’lum qildi:
- Portlovchi moddalar: Sud-tibbiy va texnik ekspertizalar samolyot qoldiqlari ichida ham, tashqarisida ham hech qanday portlovchi modda alomatlarini topmadi.
- To‘satdan yuz bergan nosozlik: "Qora quti" (parvoz ma’lumotlarini yozib oluvchi qurilma) tahlili shuni ko‘rsatadiki, halokat lahzasiga qadar ekipaj muloqotida yoki samolyot tizimlarida hech qanday g‘ayritabiiy o‘zgarish kuzatilmagan. Hodisa to‘satdan sodir bo‘lgan.
- Strukturaviy shikastlanish: Samolyotning quyruq qismi fyuzelyajdan ajralib ketishi natijasida elektr ta’minoti va ma’lumot uzatish tizimi uzilgan. Bu esa hodisaning yakuniy sabablarini aniqlashda qo‘shimcha qiyinchiliklar tug‘dirmoqda.
- Dvigatellar holati: Tekshiruvlar dvigatellar va vintlar halokatga qadar normal ish rejimida bo‘lganini, vintlar nosozligi haqida dalillar mavjud emasligini ko‘rsatdi.
Azot balloni haqidagi da’volar rad etildi
Zeki Akturk OAVda avariya sababi sifatida ko‘rsatilgan azot balloni portlashi haqidagi xabarlarni rad etdi. Uning ta’kidlashicha, samolyotdagi yong‘in o‘chirish balloni butun holda topilgan va unda hech qanday zarba yoki portlash izi yo‘q.
Biroq, mutaxassislar karbonat angidrid (CO2) ballonining mustahkamlovchi moslamasidan ajralib chiqib, samolyot quyrug‘iga urilgani va strukturaviy shikast yetkazgan bo‘lishi mumkinligi variantini ko‘rib chiqmoqdalar. Hozirda qoldiqlarning metallurgik tahlili davom etmoqda.
Mintaqaviy xavfsizlik va xalqaro munosabatlar
Matbuot anjumani davomida Akturk mintaqadagi siyosiy vaziyatga ham to‘xtalib o‘tdi. Xususan, u Yaqin Sharqda e’lon qilingan ikki haftalik o‘t ochishni to‘xtatish rejimini olqishlab, bu jarayon doimiy tinchlikka asos bo‘lishiga umid bildirdi.
Turkiya tomoni Isroilni Livanning suverenitetini buzuvchi harakatlarni to‘xtatishga chaqirdi va Sharqiy Quddusdagi Al-Aqso masjidiga qilinayotgan bosqinlarni keskin qoraladi.
Vazirlik samolyot halokati bo‘yicha yakuniy hisobot barcha tergov harakatlari tugagach, jamoatchilikka ochiqlanishini bildirdi va aholini asossiz taxminlarga tayanmaslikka chaqirdi.