Turkiya Isroilning Somalilandni tan olish qarorini rad etdi
Erdo'g'an Isroilning Somaliland davlatini tan olish qarorini qoralab, Somali bilan energetika va xavfsizlik sohasida hamkorlik qilishini ma'lum qildi.
Turkiya prezidenti Rejep Tayyip Erdo’g’an Isroilning Somalilandni mustaqil davlat sifatida tan olishi qarorini qoraladi va buni noqonuniy hamda Somalining hududiy yaxlitligiga bevosita tahdid deb atadi.
Seshanba kuni Istanbulda Somali prezidenti Hassan Sheikh Mohamud bilan oʻtkazgan qoʻshma matbuot anjumanida Erdo’g’an Ankara Somali birlik va suverenitetini qatʼiy qoʻllab-quvvatlashini bildirdi va mamlakatdagi soʻnggi xavfsizlik yutuqlari Somalining tiklanishiga qarshi bo‘lgan tomonlarning “sabotaj harakatlari” bilan zaiflashtirilmasligi kerakligini taʼkidladi.
«Bu jarayon davomida biz Somalining hududiy yaxlitligi va siyosiy birlik tarafdori bo‘lib qolamiz va Somaliya xalqining yonida turishni davom ettiramiz», dedi u.
Erdo’g’an shuningdek Turkiyaning Mogadishuga iqtisodiy va strategik aloqalari kengayayotganini taʼkidladi va 2026 yilda burgʻilash ishlarini boshlash rejalari haqida eʼlon qildi.
U bu tashabbus Somaliya xalqining farovonligiga sezilarli hissa qoʻshishini aytdi va Turkiyaning energiya flotiga ikki yangi chuqur dengiz burgʻilash kemasini qoʻshganini qayd etdi.
Turkiyaning Somaliyaga qoʻllab-quvvatlashi
«Hududiy yaxlitligi va suverenitetiga tahdidlar davom etayotgan Somali uchun Turkiya va turk xalqining qoʻllab-quvvatlashi sezilarli boʻlib kelmoqda», dedi Mohamud va Ankaraga siyosiy, xavfsizlik hamda iqtisodiy yordam uchun minnatdorlik bildirdi.
Mohamud shuningdek Isroil bosh vaziri Benjamin Netanyahu pozitsiyasini tanqid qilib, Isroilning Somalilandni tan olishini Somalining suverenitetiga zid va qabul qilib boʻlmas agressiv qadam deb atadi.
Isroil juma kuni Somalilandni mustaqil suveren davlat sifatida tan olganini eʼlon qilgan edi.
Somaliland 1991 yilda Somaliyadan mustaqillik eʼlon qilganidan beri amalda muxtor hudud sifatida faoliyat yuritib kelmoqda; uning oʻz maʼmuriy, siyosiy va xavfsizlik tuzilmalari mavjud. Shunga qaramay, u rasmiy xalqaro tan olinishga erisha olmagan va Somaliya federal hukumati bu hududni oʻz tarkibining ajralmas qismi deb hisoblaydi.
Mogadisho chet el hukumatlarining Somaliland bilan bevosita aloqalarini doimiy ravishda rad etib keladi va bunday qadamlarni Somalining birlik va xalqaro huquqni buzish sifatida ogohlantiradi.
Terrorizmga qarshi kurash
Erdo’g’an Turkiya Somaliya xavfsizligi va barqarorligini qoʻllab-quvvatlashni davom ettirishini, shuningdek Somaliyaning terrorizmga qarshi kurashiga oʻzining kompleks yordamlarini taqdim etishda davom etishini taʼkidladi.
U TURKSOM Harbiy Tayyorlov Markazida Somali Milliy Armiyasiga taʼlim va jihozlar bilan koʻrsatilgan yordam Ankaraning Mogadisho bilan terrorizmga qarshi kurashdagi hamkorligining namunasidir, dedi.
«Dunyoning toʻrtinchi eng katta flotiliyasi»
Energetika sohasidagi hamkorlik kuchayayotganini taʼkidlagan Erdo’g’an: «Oruch Reis izlanish kemamiz Somali dengiz hududlarida toʻqqiz oy davomida tadqiqot ishlarini olib bordi», dedi.
Shu munosabat bilan Turkiya 2026 yilda burgʻilash ishlarini boshlashni rejalashtirmoqda, dedi prezident va bu faoliyatlar Somaliya xalqining farovonligiga muhim hissa qoʻshishini qoʻshimcha qildi.
Ankara oʻz flotiga ikki yangi chuqur dengiz burgʻilash kemasini qoʻshganini qayd etdi. «Ushbu ikki kemaning birinchisini Chagri Bey va Yildirim deb atadik; biri Somaliya qirgʻogʻida, ikkinchisi Qora dengizda ishlaydi», dedi Erdogan.
Ushbu kemalar qoʻshilgach, «biz hozirda bu sohada dunyoning toʻrtinchi eng katta flotiliyalaridan biriga egamiz», deya qoʻshimcha qildi.
Somalida kosmodrom
Baliqchilik sohasida Somaliya bilan imzolangan kelishuv hamkorlikka yangi yoʻnalish olib kelganini taʼkidlab, Erdogan ushbu kelishuv doirasida Turkiya Somaliyaning texnik salohiyatini rivojlantirishga yordam berishini va noqonuniy baliq ovlashga qarshi kurashga hissa qoʻshishini bildirdi.
«Imzolagan kelishuvlarimiz doirasida biz Somaliyada kosmodrom barpo etishni rejalashtirmoqdamiz. Uchtadan iborat bosqichli loyihaning birinchi bosqichining loyihalash ishlarini yakunladik va Turkiya Koinot Agentligi orqali uning qurilishiga kirishdik», dedi prezident.
Seshanba kuni tongda Erdo’g’an Mohamudni Istanbuldagi Dolmabahche Prezident Ofisida rasmiy tantana bilan kutib oldi.
Ikki lider yopiq eshik ortidagi uchrashuv o‘tkazdi, so‘ngra kengroq delegatsiyalararo yig‘ilishga raislik qildi.
Turkiya tomonini tashqi ishlar vaziri Hakan Fidan, energetika va tabiiy resurslar vaziri Alparslan Bayraktar, milliy mudofaa vaziri Yashar Guler va sanoat va texnologiya vaziri Mehmet Fatih Kacir kabi yuqori martabali rasmiylar, shuningdek razvedka, kommunikatsiya va mudofaa sanoati rahbarlari vakillik qildi.