Eron Hormuz bo'g'ozini yopmoqda va kemalarga hujum uqubati haqida ogohlantirmoqda
Bo'g'oz, Ko'rfazning eng yirik neft ishlab chiqaruvchilari bo'lgan Saudiya Arabistoni, Eron, Iroq va BAAni Ummon ko'rfazi hamda Arab dengizi bilan bog'laydigan dunyodagi eng muhim neft eksport yo'nalishidir.
Eron ommaviy axborot vositalariga ko'ra, Eron Inqilobiy gvardiyasi strategik ahamiyatga ega Hormuz bo'g'ozini barcha kema qatnovi uchun yopganini e'lon qildi va ushbu suv yo'lini ishlatishga urinayotgan har qanday kema nishonga olinishi haqida ogohlantirdi.
Reuters agentligi dushanba kuni mahalliy mediada e'lon qilingan bayonotga tayanib, Inqilobiy gvardiya bosh qo'mondonining katta maslahatchilaridan biri Ibrohim Jabarining Hormuz bo'g'ozi yopiqligi va o'tishga urinayotgan kemalar o't ichida qolishi haqidagi gaplarini keltirdi. Jabari o'z bayonotida: "Bo'g'oz yopiq. Agar kimdir o'tishga urinsa, Inqilobiy gvardiya va muntazam dengiz floti qahramonlari u kemalarni o'tga qo'yadi", — deb ta'kidladi.
Ushbu qadam amalga oshsa, dunyo neft eksportining qariyb beshdan biri o'tadigan tor bo'g'ozda tijorat kemalari tashuvi amalda to'xtaydi. Hormuz bo'g'ozi Basra ko'rfazining tor og'zi bo'lib, dunyo neftining beshdan biri o'tadigan nuqtadir. Bo'g'ozning shimolida Eron joylashgan bo'lib, bu yo'nalish orqali o'tadigan tankerlar Saudiya Arabistoni, Quvayt, Iroq, Qatar, Bahrayn, BAA va Erondan neft hamda gaz tashiydi. Bu neftning katta qismi Osiyoga yo'naltirilgan.
Hormuz bo'g'ozidagi har qanday harakat uzilishi neft savdosiga keskin ta'sir qilishi mumkin. Neuberger Berman investitsiya boshqaruv kompaniyasining katta portfel menejeri Hakan Kaya: "Xavf ostida bo'lgan narsaning ko'lamini mubolag'a qilib bo'lmaydi", — dedi. U bir yoki ikki haftalik sekinlashuvga chidash mumkinligini, ammo bir oylik to'liq yopilish neft narxini yuz dollardan yuqoriga va Yevropa gaz narxlarini 2022-yilgi krizis darajasiga chiqarishini bildirdi.
Kengayayotgan Eron urushi haqida ma'lumotlar Global tashuvlar uchun kalit hisoblangan Hormuz bo'g'ozi eng tor nuqtasida qariyb 33 kilometr (21 mil) kenglikdagi kavisli o'tish yo'lidir. Bo'g'oz Basra ko'rfazini Ummon dengizi bilan bog'laydi. Garchi Eron va Ummonning hududiy suvlari bo'lsa-da, bu yer xalqaro suv yo'li hisoblanadi. Dubay kabi yirik markazlar ham ushbu yo'nalish yaqinida joylashgan.
Tarixan ipak, chinni va to'qimachilik mahsulotlari tashilgan bu yo'l, hozirda supertankerlar uchun asosiy yo'nalishdir. Saudiya Arabistoni va BAAda muqobil quvur liniyalari bo'lsa-da, AQSH Energetika ma'lumotlari boshqarmasiga ko'ra, yuklarning aksariyati uchun bu bo'g'ozdan boshqa chiqish yo'li yo'q. Avvalgi tahdidlar ham energiya narxlarini oshirgan edi.
Kpler tahliliy firmasi X platformasida bo'g'oz rasman yopiq bo'lmasa-da, navigatsiya tizimlaridagi aksamalar tufayli tankerlar harakati keskin kamayganini qayd etmoqda. Buyuk Britaniya Dengiz savdosi operatsiyalari markazi bir nechta kemalarga hujum qilingani va elektron aralashuvlar kuchaygani haqida ogohlantirdi. Ummon esa Marshall orollari bayrog'i ostidagi tankerga portlovchi yuklangan drow-kema bilan qilingan hujumda bir dengizchi halok bo'lganini tasdiqladi.